گیلان امروز، رقیه ابراهیم زاده اصلی – برخی از اهالی تئاتر می‌گویند حال تئاتر گیلان خوب نیست، و تئاتر گیلان با سیلی صورت خودش را سرخ نگه می‌دارد. می‌گویند تا کی با آبروداری کار کنیم؟ چرا مفاخر فرهنگی‌مان را فراموش کرده‌ایم؟ چرا بخش‌های فرهنگی از هم جدا افتاده‌ایم؟ چرا برای فرهنگ کاری نمی‌شود؟ چرا تئاتر گیلان حامی ندارد و البته چراهای زیاد دیگری که پاسخ درستی برای‌شان وجود ندارد.

اما سوال اصلی این است که بالاخره ما تئاتر می‌خواهیم یا نمی‌خواهیم؟ اگر می‌خواهیم تئاتر قوی داشته و همچون گذشته در این حوزه حرفی برای گفتن داشته باشیم باید حمایتی هم وجود داشته باشد و به جای پراکنده‌کاری، هم‌افزایی صورت بگیرد.

در نشست خبری بیست و نهمین جشنواره تئاتر استان گیلان که عصر یک‌شنبه 12 شهریور در اتاق انجمن تئاتر در مجتمع فرهنگی در خاتم‌الانبیاء رشت برگزار شد در مورد تئاتر مطالبی ارایه شد که در ادامه به نظرتان می‌رسد. لازم به ذکر است بیست و نهمین جشنواره تئاتر استانی از چهاردهم تا هفدهم شهریور در رشت برگزار می‌شود.

Ÿ کمیسیون فرهنگی شورای شهر برای حمایت از انجمن تئاتر گیلان چه‌کار کرده است؟

وحید محبوب بشری، دبیر اجرایی بیست و نهمین جشنواره تئاتر استانی گفت: از زمان اعلام فراخوان تا آخرین لحظه تمدید مهلت فراخوان، 22 اثر نمایشی از سراسر استان به دبیرخانه جشنواره رسید و هیات داوری جشنواره متشکل از حسین احمدخانی، محمد پورجعفری و مهرانه به‌نهاد آثار را بازبینی کردند و از این تعداد هشت نمایش برای رسیدن به مرحله بالاتر انتخاب شدند و با توجه به اینکه می‌خواستیم انگیزه و تشویقی برای فعالان این حوزه داشته باشیم نمایش ترخون از آستارا نیز به عنوان نمایش جنبی صبح روز پنج‌شنبه اجرا خواهد شد.

وی با بیان اینکه بیست و نهمین جشنواره تئاتر استانی از چهاردهم تا هفدهم شهریور در رشت برگزار می‌شود گفت: مراسم اختتامیه نیز صبح جمعه خواهد بود.

بشری با یادآوری این نکته که در شروع این جشنواره تصور می‌شد که امسال سی‌امین سال برگزاری است و به همین خاطر برنامه‌های ویژه‌ای از جمله تجلیل از 30 پیشکسوت عرصه تئاتر گیلان تدارک دیده شده بود گفت: اما با بررسی‌های به‌عمل آمده از افراد و منابع مختلف از جمله از کتاب تاریخ تئاتر گیلان از علیرضا پارسی مشخص شد که امسال بیست و نهمین دوره تئاتر گیلان است و اولین دوره جشنواره تئاتر استان در تاریخ 5/7/68 برگزار شده بود. و طی این مدت یک سال هم این برنامه به‌صورت همایش برگزار شده بود نه جشنواره، بنابراین ما برنامه‌های سی‌امین سال را کمی تعدیل کردیم تا انشاالله سال بعد این برنامه گسترده‌تر برگزار شود و امسال بیست و نهمین سال است.

وی در بخشی دیگر از این نشست خبری در پاسخ به این سوال که چه معیاری برای انتخاب نمایش‌ها مدنظر قرار گرفته و چرا نمایش تعدادی از فعالین این حوزه انتخاب نشده که موجب انتقاد آنهاست گفت: کلا هرچیزی که به داوری مربوط می‌شود در بیشتر مواقع با کمی اعتراض روبه‌رو است و همیشه هم چنین بوده، ولی در سال‌های پیش فضای مجازی نبود و بازتاب اعتراضات کمتر دیده می‌شد. اما فرض بر اینکه اعتراض همه‌ی دوستان درست باشد ولی باید بپذیریم که بالاخره با یک خرد جمعی سه نفری که خودشان هم تئاتری هستند و با افراد بزرگ و مطرح تئاتر هم کار کردند، این انتخاب‌ها در این رقابت انجام شده و این دلیلی برای بد بودن کار بقیه نیست. البته داوران هم اعلام آمادگی کردند که به هر نحو که دوستان بخواهند به اعتراضات آنها پاسخ داده شود.

وی با تاکید بر این‌که در انتخاب نمایش‌ها نه به داورها توصیه کردیم و نه از کسی توصیه پذیرفتیم ادامه داد: البته باید پرسید چرا تئاتر گیلان با آن قدمت و درخشش دیرین به جایی رسیده که اجرای عمومی جواب نمی‌دهد و همه می‌خواهند در جشنواره باشند! و این قابل بررسی و آسیب‌شناسی است. یعنی رد شدن کارها چیز جدیدی نیست و فقط در این جشنواره اتفاق نیفتاده است.

بشری با اشاره به شکل‌گیری شعبه‌ای از کانون ملی منتقدان تئاتر در گیلان، گفت: بعضی از دوستان ما در این کانون فعال هستند. اما در جشنواره امسال کانون منتقدان خودشان مجری و منتقد کارها خواهند بود. یعنی امسال آقای مهدی نصیری، رییس کانون ملی منتقدان در جشنواره استانی تئاتر گیلان حضور خواهند داشت و دوستان ما در کانون نقد نیز هم مجری هستند و هم برگزارکننده و بهترین نقد هم انتخاب می‌شود و البته آقایان آرش دادگر، دکتر محمودرضا کریمی و یوسف فخرایی از گیلان و آقای مهدی نصیری به عنوان منتقد جشنواره هستند.

بشری در پاسخ به این سوال که آیا تئاتر گیلان اسپانسری هم دارد یا نه با ذکر خاطره‌ای گفت: ای‌ کاش تئاتر به اندازه جوکول جایگاه داشت. یادم است زمانی که آقای داوود رشیدی مرحوم شدند، سال بعد مراسم یادبودی برای ایشان در رشت گرفتند. آن موقع تازه انجمن نمایش رشت شکل گرفته بود. یادم است من دو بار از دست آقای داوود رشیدی جایزه گرفتم. اما در آن مراسم هیچ خبر و دعوتی از ما نشد، یعنی انجمن نمایش نبود چون برنامه را سازمان فرهنگی هنری شهرداری رشت برگزار کرده بود. ولی نه آقای داوود رشیدی نیازی به این مراسم داشت و نه ما، مهم حرمت‌گذاری به انجمن نمایش استان است. همان‌طور که سال قبل سالگرد درگذشت زنده‌یاد عباس امیری بود، خب چرا برای ایشان که هنرمند گیلانی بوده مراسم یادبود نگرفتند! وقتی گفتیم، گفتند اتفاقا ما در فکرش هستیم و اگر شما هم بتوانید ما هستیم. و ما که آن موقع داشتیم برای سی‌امین جشنواره تئاتر استان گیلان برنامه‌ریزی می‌کردیم و قصد داشتیم از 30 پیشکسوت تئاتر گیلان تقدیر کنیم (که البته 15 نفرشان مرحوم شده‌اند) به آنها گفتیم و مثلا قرار شد با ما همکاری کنند!

وی در ادامه با اشاره به بدقولی‌ها و تاخیر در حضور در جلسات و بی‌خبر گذاشتن افرادی که به موقع در جلسه حاضر شده بودند گفت: بعد از ارایه درخواست کتبی پس از توضیحات چندباره شفاهی در نهایت به ما گفتند فقط می‌توانیم دو میلیون تومان به شما بدهیم بابت برگزاری جشنواره و تجلیل و ... آن هم به شرط و شروط که ...!

وی داشتن چند متولی در تئاتر استان و پراکنده‌کاری را یکی از آفت‌های این حوزه ارزیابی کرد و گفت: جالب است که برخی از همین سازمان‌های مدعی تئاتر در هر برنامه‌ای مشارکت می‌کنند و صدها واتربند و بنر در شهر نصب می‌کنند ولی برای برگزاری هرچه بهتر جشنواره تئاتر استان این کار را نمی‌کنند. سوال این است که چرا اعضای شورای شهر و کمیسیون فرهنگی شورای شهر که از هر برنامه‌ای حمایت می‌کند برای جشنواره تئاتر استان که ویترین تئاتر استان است و 36 گروه نمایشی ثبت شده در استان فعالیت می‌کنند کاری نمی‌کند و چرا حمایتی نیست؟

به عنوان مثال ما فقط خواستیم در بخش تجلیل از پیشکسوتان تئاتر گیلان در بیست و نهمین جشنواره تئاتر استانی با ما همکاری کنند ولی متاسفانه ... .

وی در ادامه گفت: در شهر تندیس یا مجسمه‌ای از عکاس پیشکسوت، کفاش پیشکسوت و ... هست ولی چرا از دایی نمایشی به عنوان نماد تئاتر گیلان هیچ کاری نیست؟

بشری بیان کرد: چطور است که در مورد ورزش این‌قدر کار می‌شود ولی در مورد «فرهنگ» کاری نمی‌شود؟ با این وضعیت به این نتیجه می‌رسیم که نمی‌خواهند برای ارتقای فرهنگ کار کنند و اگر بیلان و آمار نباشد، همین جشنواره‌ها هم برگزار نمی‌شود. آخر کجا 24 ساعت قبل از اجرای تئاتر، سالن را به موسیقی آن هم در دو سانس اجاره می‌دهند؟! کارگردان تئاتر که روز بعد اجرا دارد کی باید دکور نمایش خود را بزند و روز بعد با چه توان و نشاطی می‌تواند اجرا داشته باشد؟

وی در پاسخ به این سوال که چه کسی حامی تئاترهایی که از تهران می‌آیند می‌شود گفت: هر گروه تئاتری که از تهران برای اجرا به اینجا بیاید باید شورای نظارت ارشاد کار را بازبینی کند و پس از اجرا نیز درصدی از بلیت فروشی به انجمن نمایش پرداخت شود که البته این قضیه مربوط به سالن‌های وابسته به ارشاد است. ولی تاسف‌بار این است که برخی‌ها به هنگام حضور در اجرای این‌گونه تئاترها فقط می‌آیند که با بازیگر کشوری عکس سلفی بگیرند و در واقع برای تئاتر نمی‌آیند.

وی در همین رابطه به خاطره‌ای اشاره کرد و گفت: زمانی بزرگان تئاتر از جمله آقای انتظامی برای دیدن یک تئاتر خوب به رشت می‌آمدند و از این بابت شادمان بودند و حتی آرزو داشتند افتخار اجرای تئاتر در رشت را داشته باشند.

Ÿ چرا رشت هنوز «تئاتر شهر» ندارد؟

محمد پورجعفری، عضو هیات مدیره انجمن نمایش استان گیلان با بیان اینکه بعد از سال‌ها اولین باری است که این نشست در اتاق انجمن شکل می‌گیرد و جشنواره هم از شروع تا انتها توسط انجمن نمایش برگزار می‌شود گفت: بعد از اینکه انجمن نمایش جدید در سال 95 شکل گرفت و گروه‌های پروانه‌دار نمایشی با انتخاب 5 نفر از فعالان تئاتر (از جمله آقایان وحید محبوب بشری، حسین گلی، بهمن صادق حسنی، محمد پورجعفری و خانم حدیث نیکرو) کار را دنبال کردند تلاش شد جشنواره استانی تئاتر را در دست گرفتند توانستیم مکان انجمن را پس از سال‌ها پس بگیریم. و به انتخاب اعضای هیات مدیره انجمن، آقای بشری به عنوان دبیر اجرایی جشنواره انتخاب شدند و کار را پیگیری کردند.

پورجعفری در بخشی دیگر از توضیحات خود پیرامون چگونگی انتخاب نمایش‌ها گفت: ما به هیچ‌ عنوان به مناطق جغرافیایی گیلان فکر نکردیم که سهمیه‌ای برای منطقه‌ای مشخص کنیم. به اسم‌ها هم توجه نداشتیم بلکه به کیفیت کار نمایش توجه کردیم، همان‌طور که الان دو تا از کارگردان‌های تئاتر برای اولین بار در جشنواره استانی حضور پیدا کرده‌اند و در واقع تازه‌کار هستند.

وی افزود: امسال با هشت کار خوب تئاتری در جشنواره روبه‌رو خواهید شد و امیدوار هستیم امسال پس از سال‌ها یک یا دو کار از این جشنواره به جشنواره فجر راه پیدا کند.

وی با یادآوری کمبود تجهیزات مرتبط و یا جابه‌جایی پروژکتورها به هنگام اجرا در سالن‌ها یا شهرستان‌های مختلف گفت: تئاتر استان در فقر دارد جشنواره را برگزار می‌کند. از سوی دیگر ما استانی هستیم که جزو استان‌های دارای بیشترین آسیب‌های اجتماعی هستیم و یا از نظر میزان طلاق در کشور، استان سوم هستیم. و یا در کل کشور حدود 15 میلیون پرونده قضایی وجود دارد که حداقل 30 میلیون آدم درگیر آن هستند اما بیش از 12 درصد این پرونده‌ها مربوط به گیلان است و این جای تاسف است!

پورجعفری با تاکید بر اینکه طی پنج روز برگزاری جشنواره تئاتر، حدود سه هزار جوان وقت مفید خود را در این جشنواره‌ها می‌گذرانند ادامه داد: چرا نباید این ساعت‌های فرهنگی مفید بیشتر شود، در حالی‌که این بهترین اوقات فراغت آنهاست و باعث می‌شود از ناهنجاری‌های اجتماعی دور بمانند.

وی گفت: بیشترین آمار ورودی کنکور علوم انسانی از گیلان است که از شاخه فرهنگ محسوب می‌شود اما از طرف دیگر بیشترین پرونده قضایی نیز از گیلان است. پس چه اتفاقی این وسط می‌افتد؟ و این جای تامل دارد چون ما برای جوانان خودمان ساعت فرهنگی درست تعریف نکردیم.

وی تصریح کرد: ما برای آقای استاندار هم نامه نوشتیم و گفتیم چه‌طور است که استان‌های دیگر «تئاتر شهر» دارند ولی در گیلان که تئاتر آن قدمت زیادی دارد هنوز یک تئاتر شهر نداریم.

به گفته وی همچنین مجتمع فرهنگی سردار جنگل را ریختند که درست کنند، ولی همان‌طور مانده است.

مسوول روابط عمومی بیست و نهمین جشنواره تئاتر گیلان همچنین با ذکر این نکته که آخرین بار سال‌ها پیش آقای طاهایی به عنوان استاندار به تئاتر آمده بودند و پس از ایشان سال‌ها بعد زنده‌یاد آقای قهرمانی هم سری به تئاتر زدند، و این نشان می‌دهد که هنر تئاتر، محلی از اعراب در استان ندارد!

وی در پاسخ به این سوال که هشت نمایش انتخاب شده برای اجرا از کدام شهرستان‌ها هستند گفت: هر هشت نمایش از رشت هستند. آن هم به چند دلیل، اول اینکه از 22 نمایش رسیده به دبیرخانه جشنواره 16 تا نمایش از رشت بودند. (یکی دو تا از شهرستان‌ها هم از رشت شرکت کردند) از لاهیجان هم هیچ تئاتری به دبیرخانه جشنواره ارایه نشد و ما نیز هیچ سهمیه‌ای برای شهر‌های مختلف درنظر نگرفتیم، بلکه کیفیت کار برایمان مهم بود.

Ÿ شایان ذکر است در پایان این نشست از آقای «محبوب‌فر» یکی از پیشکسوتان تئاتر استان (و خبرنگار) تجلیل شد.