مراسم پاسداشت صدسالگی انتشار روزنامه جنگل و نکوداشت زنده یاد فریدون نوزاد در تالار گفتمان شهرداری
گیلان امروز- مراسم پاسداشت صدسالگی انتشار روزنامه جنگل و نکوداشت زندهیاد استاد فریدون نوزاد، به همت شهرداری منطقه دو رشت و موسسه فرهنگی و هنری معیار سخن عصر روز یکشنبه در سالن گفتمان شهر رشت برگزار شد.
به گزارش رشت رویایی، مراسم پاسداشت صدسالگی انتشار روزنامه جنگل و نکوداشت زندهیاد فریدون نوزاد، با حضور شهردار رشت، مشاور عالی شهردار، اعضای شورای شهر، دکتر واهانیان، محمدتقی جکتاجی، رضا نوزاد، سیدهاشم موسوی و تعداد زیادی از فرهیختگان و چهرههای برجسته پژوهش تاریخ و فرهنگ گیلان برگزار شد.
در این مراسم، شهردار رشت ضمن تشکر از اساتید حاضر در جلسه گفت: امروز هم همچون هفته گذشته در بهره برداری از مسیر پروژه بازآفرینی در سلیمانداراب خدمت اساتید بزرگوار بودیم در روزی که مصادف با اعلام جمهوری گیلان توسط میرزا بود تا به نوعی با اتفاقاتی که در حوزه نهضت جنگل در گیلان افتاد، همراه و همگام شویم. و همانطور که اشاره شد، این اقدامات به نوعی اشاعهی فرهنگ به لحاظ تاریخی و پاسداشت شخصیتهایی است که در این حوزه زحمت کشیدند، چه در زمینهی بنیانگذاری این نهضت و چه موضوعات پس از آن که در جلوههای مختلف خودش اعم از شعر و ادبیات، تاریخ ، نمایش و انواع هنرها تجلی پیدا کرد.
دکتر محمدعلی ثابتقدم ادامه داد: این گذشته و تاریخ به شکلی باید یک نوع همگرایی نصبی را ایجاد می کرد که این مسئله ما را واداشت که به نوعی روی مقولهی مربوط به برنامهریزی کالبدی شهری در بحث بازآفرینی کار کنیم که دارای یک هویت محلهای تاریخی و انسانمحور باشد. سعی شده است برنامه ریزی کالبدی در پروژه بازآفرینی براساس هویت تاریخی و انسان محور باشدو باتلفیق کالبد و معمار ی شهرسازی این امکان فراهم شود تا هم از مزایای آن، شهر بهره ببردو هم از برخی از این موضوعات که ممکن است به دست فراموشی سپرده شده باشد را احیا کنیم.
او به تصمیم بازآفرینی بخشهایی از شهر در جهت اشاعهی فرهنگ و هویت شهر اشاره کرد و گفت: به بهانه چنین روزهایی، در ارتقای کیفیت فرهنگی و اشاعه کمّی آن به اقشار مختلف میکوشیم تا بتوانیم با شاخصههای مناسب، بازسازی مجددی از حوزههای مختلف تاریخی و موضوعاتی که در قلب وقایع تاریخی مان جاری و نهادینه شده داشته باشیم و موجب عینیت تاریخ گیلان و آشنایی آیندگان با آن شویم.
ثابت قدم با اشاره به اقدامات انجام شده در راستای حفاظت بافت تاریخی اظهار کرد: برای آنکه نگاه فرهنگی ما به شهر پایدار باشد این مسوولیت را به مناطق محول کردیم تا بافت تاریخی محدوده خودشان را شناسایی کنند و در بازآفرینی از آن بهره ببرنند و این امر در منطقه دو بیشتر مشاهده می شود و این منطقه بیشتر درگیر خواهد بود، البته بقیه مناطق نیز برای اشاعه فرهنگ کارهای مناسبی را انجام دادهاند.
ثابت قدم گفت: با توجه به اینکه بافتهای تاریخی در شهرداری منطقه دو بیشتر است از این نظر موضوعات مختلفی را می توان در این منطقه با توجه به حوزه فعالیت هایشان بازآفرینی کرد.
شهردار رشا ادامه داد: ما برای ارتقای فکری و فرهنگی، جهش تمام اقشار و اصناف را نیاز داریم تا بتوانیم موضوعات مختلف را که با توجه به هویتهای تاریخی ما نهادینه شده و در رفتارهای ما بروز پیدا کرده و دسته بندی شده را بر اساس شاخصهای محلی که قابلیت برندسازی دارد را حفظ، احیاء و از آن بهرهبرداری کنیم.
ثابت قدم تصریح کرد: عموم مردم ما برای افزایش سرمایه اجتماعی خودشان تعلق سرزمینی را باید در وجود خود پرورش داده و با ابزاری که در حوزههای مختلف موجود است، ارتقا بدهند.
اسناد مربوط به تاریخ جراید و نهضت جنگل در باکو باید جمعآوری شود
مشاور عالی شهردار رشت در این مراسم با بیان اینکه رشت زادگاه و مامن بسیاری از بزرگان ادب و فرهنگ بوده و هست، اظهار کرد: افتخار میکنم امروز در خدمت اندیشمندان و بزرگان هنر و ادب و تاریخ این شهر ادیب پرور هستیم.
مختار جباری گفت: در سال ۷۳ برای جمع آوری اطلاعات نهضت جنگل سفری به باکو داشتم و در یک ماهی که آنجا بودم، نکتهای که بسیار برایم جالب بود، این بود که نشریات دوره مشروطه که در گیلان چاپ میشدند، در کتابخانه آخوندوف باکو موجود بود؛ در حالی که ما یک نسخه از این نشریات را در ایران و گیلان نداریم.
او همچنین به نشریاتی که توسط گیلانی ها در باکو چاپ می شد اشاره کرد و گفت: در استان گیلان خیلی به این موضوع توجه نشده است که امتداد تاریخی گیلان به باکو و هندوستان وصل می شود. در روند تاریخی چه تاریخ را دایرهای و چه خطی ببینیم این اتفاق نظر وجود دارد که گیلان در یکصد سال گذشته همواره پیشرو در مدرنیته و مدنیت بوده است و در هیچ کجای ایران البته بعد از تهران و تبریز نمیتوان شهر و استانی را یافت که به موضوع مطبوعات تا این حد پرداخته باشد.
مشاور عالی شهردار رشت افزود: این نشان از ظرفیت ذهنی بالای مردم گیلان در پذیرش مدرنیته است.
او با بیان اینکه موضوع روزنامه و نشریات بحثی از هویت تاریخی و اجتماعی ما هستند، گفت: وقتی به نشریاتی که حدودا ۵۰ سال پیش در دوران بعد از مشروطیت با آن تغییر و تحولات منتشر می شد را با الان مقایسه می کنم نه لحاظ کمیت که امروزه تعداد نشریات استان ما از سایر استان ها بیشتر است بلکه به لحاظ محتوایی خیلی عقب رفته ایم.
جباری در پایان تصریح کرد: فرایند تاریخی باید بدرستی انجام شود و امیدواریم یک تیم از گیلان به کشورهای حاشیه خزر برای جمعآوری مکتوبات و تاریخ مطبوعاتی استان و رشت اعزام شوند و شهرداری این آمادگی را دارد که در این راه قدم بردارد.
پیداشدن نسخهای نایاب از روزنامه جنگل
روبرت واهانیان، پژوهشگر، معمار و گیلان شناس به سخنرانی پیرامون روزنامه جنگل پرداخت و گفت: چون در مورد رشت کار میکردم باید در مورد دورههای مختلف تاریخیاش از جمله مشروطه تحقیق میکردم و برای این کار باید از منابع موثقی چون مطبوعات چاپ شده در آن دورهها استفاده میکردم که به کتابخانه مرکزی رشت مراجعه کردم و به ۳۱ شماره اول روزنامه جنگل که در قالب مجموعهای از نشر «مولی» منتشر شده بود دسترسی پیدا کردم و پس از آن حدود هشت ماه روی انبوه روزنامههای آرشیو شده در این کتابخانه کار کردم که تصادفا چهار شماره از دوره دوم روزنامه جنگل را بین آنها پیدا کردم که مرتبشان کردم و با هزینه شخصی جلدشان کردم و تحویل کتابخانه دادم و البته آن چهار شماره را در فصلنامه «گیلان ما» چاپ کردم.
این پژوهشگر گیلانی همچنین گفت: پس از مدتی فریدون نوزاد که همیشه از مشاورههایش بهره میبردم، سه شماره از دوره سوم روزنامه جنگل را در اختیارم گذاشت که آن را نیز در گیلان ما به چاپ رساندم. این روزنامه، دور اول در ۳۱ شماره دور دوم در چهار شماره و دور سوم در پنج شماره به چاپ رسید.
او ادامه داد: اخیرا آقای میرزا نژاد مرا شوکه کرد و گفت یک شماره پنجمی از دور سوم پیدا شده است. و در مجموع می توان گفت که روزنامه جنگل در دور اول با 31 شماره، دور دوم در چهار شماره و دردور سوم در پنج شماره منتشر شده است.
روزنامه جنگل سی و پنجمین نشریه منتشرشده در گیلان
در ادامه این برنامه محمدتقی پوراحمد جکتاجی، روزنامهنگار، محقق، شاعر و داستاننویس به بررسی روزنامه جنگل با نگاهی ژورنالیستی پرداخت و گفت: امروز یک روز از صدسالگی انتشار شماره اول روزنامه جنگل در 20 خرداد سال1296 می گذرد.
او ادامه داد: صد سال پیش چاپ روزنامه با امکانات کم و در دل جنگلهای فومنات کار بسیار دشواری بوده است و شاهد بودم که این روزنامه را با چه سختی هایی چاپ می کردند.
مدیرمسئول مجله گیله وا، روزنامه جنگل را سیاسی و ایدئولوژیک و هدفمند دانست و گفت: روزنامه جنگل تابع نهضت بود و فراز و نشیب داشت و از یک حرکت آرام به انقلاب سرخ کشیده شد.
جکتاجی با ذکر این نکته که آن ها در سال اول اعلام موجودیت کردند گفت: آنها ۳۱ شماره را با سرمقاله هایی که سعی در روشنگری مردم داشت و مردم را نسبت به چگونگی تشکیل دولت واقف کند به چاپ رسانیدند. مقالهها معمولا امضا نداشتند و با عنوانهایی مثل« یک نفر آزادیخواه» یا «یک نفر وطنپرست» و «یک نفراجنبی پرست» چاپ میشدند، گاهی وقتها هم امضا داشتند با نام های مختصری مثل حسن یا کریم به چاپ میرسیدند.
جکتاجی همچنین گفت: مقالهها گاهی تیترهای سادهای داشتند که با مخاطب ارتباط برقرارمیکردند اما محتوایشان سنگین تر بود اما بیشتر توسط تحصیل کردههای همان دوره استفاده می شد و در دور اول نشان می داد که در شیوه منتشران آن چه قدر درد و عذاب وجود دارد.
او ادامه داد: آن زمانها کیوسکها مطبوعاتی یا مراکز توطیع وجود نداشت و برای دریافت حق اشتراک به رشت می آمدند.
جکتاجی با بیان اینکه روزنامه جنگل 35 امین نشریه منتشر شده در گیلان بود، گفت: دوره دوم زمانی بود که مبارزات مسلحانه را شروع کرده بودند و درگیر شکست و پیروزی بودند و امکان چاپ شمارههای بیشتری را نداشتند و فقط چهار شماره در این مدت چاپ شد.
او با اشاره به اینکه گردانندگان این روزنامه از جان مایه می گذاشتند، گفت: دور سوم زمانی بود که انقلاب سوسیالیستی جنگل شروع شد و اغلب مطالب، اطلاعیه و بیانیه بودند.
او با اشاره به کتاب «تاریخ جراید و مجلات گیلان» نوشته فریدون نوزاد، روزنامه جنگل را سیوپنجمین روزنامه گیلان خواند.
او در ادامه دو کتاب چاپ شده از این روزنامه را معرفی کرد که در کتاب اول ۳۱ شماره اول این روزنامه توسط نشر مولی به صورت چاپ رنگی که بیشتر به صورت قرمز و سیاه و سفید در سال ۱۳۶۱ منتشر شده و در کتاب دوم ۳۶ شماره آن توسط انتشارات امید مهر به همت امیری نعمتی لیماچی در مشهد به صورت تایپ شده در سال ۱۳۸۹ منتشر شده است و چهارشماره بعدی در گیلان ما چاپ نمود.
جکتاجی درپایان صحبت هایش یکی از نامههای میرزا کوچک را که در روزنامه جنگل چاپ شده بود برای حاضرین خواند.
آغاز یک دگردیسی کالبدی مشخص، طی دوسال گذشته درشهر رشت
دکتر رسولی عضو شورای شهر رشت نیز با اشاره به مجموعه آثار تاریخی وارزشمند اسناد وتجهیزات موسیقی موجود در مدرسه ارامنه شهر رشت گفت: مردم رشت درشکل گیری ونمو مدرنیسم تاریخ معاصر کشور، نقش غیرقابل انکاری داشتند واین مسئولیت ما را درقبال تاریخ وهویت تاریخی وفرهنگ ارزشمند شهر واستان ما که بحث جنگل وجمهوری گیلان یکی از نقاط درخشان تاریخ ما وخاستگاه یکی از کهن ترین جمهوریهای آسیایی بوده، بیشتر می کند تا مباهات و افتخار مضاعفی برای خدمت کردن دراین شهر داشته باشیم.
این عضو شورا بامهم خواندن آغاز یک دگردیسی کالبدی مشخص، طی دوسال گذشته درشهر رشت گفت: توجه ساختاری مدیریت شهری بر این بود که اگر این اتفاقات کالبدی از شاخصه های تاریخی ما تهی باشد وهویت ارزشمند ما درروح آن دمیده نشود، آیندگان ما مسیر مورد انتظار را طی نمیکنند.
او گفت: بحث فرهنگی اجتماعی شهر ما به ویژه هویت تاریخی آن، مستلزم نگاه عمیق تر است.
دکتر رسولی با اشاره به اهمیت ثانیهها و محرک شمردن آن برای ایجاد سرعت درمسیر پیشرفت، به جایگاه اساتید درگذشته اشاره کرد ودرخصوص توسعه، به بحث خالی بودن میز رشت پژوهی در ساختار مدیریت شهری پرداخت.
دکتر رسولی گفت: باید برای جمع آوری آنچه در تاریخ شهر ما گذشته وآنچه درذهن بزرگان فرهنگ وهنر معاصر ما هک شده، به صورت کیفی تر وجهتمند تر، مستندسازی و کار شود.
او ضمن تقدیر از شهرداررشت وبرگزار کنندگان همایش، با قرائت تک بیت زیر، به سخنان خود خاتمه داد: جنگل نمرده است هرچند بی شمار، از جزر و مد شب، زخم خورده است.
دوره کامل روزنامه جنگل منتشر شد
هادی میرزانژاد مدیر نشر فرهنگ ایلیا، خبر از چاپ چهل شماره روزنامه جنگل توسط این انتشارات داد و گفت: گردآوری و ویرایش این کتاب که در آستانه توزیع است، چهار سال به طول انجامید.
میرزا نژاد همچنین از دکتر واهانیان بابت کمک هایش در گردآوری این مجموعه تشکر کرد.
او ادامه داد: شکل این کتاب به صورتی است که نسخه اصلی در سمت راست و نسخه حروفچینی شده و ویرایش شده سمت چپ قرار دارد. یک مقدمه در ابتدا ماجرای انتشار این کتاب را توضیح میدهد و یک مقدمه هم در مورد شیوه کار در نظر گرفته شده است.
او در ادامه به معرفی برخی اعضای تحریریه روزنامه جنگل پرداخت و گفت:غلامحسین نویدی کسمایی، بنیانگذار روزنامه بود که زندگی نامه اش در هیچ جا دیده نشده است. علی حبیبی، به عنوان خطاط روزنامه، میرزا حسین خان کسمایی، سردبیر ۱۱ شماره و همچنین میرزا محمد انشایی، سردبیر چند شماره دیگر است.
این محقق گیلانی همچنین گفت: روزنامه خیر الکلام که اولین روزنامه چاپ شده در استان است و همچنین روزنامه نسیم و روزنامه بازار نیز در حال جمع آوری است تا بتوانیم آن ها را نیز منتشر کنیم.
نظر استاد مرحوم فریدون نوزاد درباره روزنامه جنگل
رضا نوزاد، محقق گیلانی گفت: پدرم فریدون نوزاد در 6 بهمن 1301 کمتر از شش سال پس از نخستین چاپ شماره از روزنامه جنگل متولد شد.
او ادامه داد: پدر از 15 سالگی و در دبیرستان شاپور با اجرای نمایش و شرکت در کلاسهای بازیگری پایش به این رشته باز شد.
رضا نوزاد همچنین گفت: در سن بیست سالگی حزب میهن پرستان را با دوستانش در رشت تشکیل داد وبه کارهای سیاسی با دیدگاه ملی گرایی پرداخت.
او با بیان شرح حالی از فعالیت های فریدون نوزاد در طول زندگی اش گفت: مجموعه شعرها و مقالات پدر نه تنها در نشریات محلی بلکه در اکثر نشریات با نامه های مستعار متفاوتی به چاپ رسید.
فرزند استاد مرحوم نوزاد گفت: نظر پدر در مورد روزنامه جنگل این بود که این مجموعه توسط بهترین روزنامه نگاران گیلک منتشر میشد که مقالات روان و سلیسی داشتند و به عنوان سیاه مشقی برای نویسندگان حاضر میتواند کارآمد باشد.
درپایان این مراسم شش نسخه روزنامه جنگل توسط دکتر ثابت قدم شهردار رشت ، دکتر رسولی و اساتید فرهیخته حاضر، پرده برداری شد.