تکنیک هایی برای فرار از گرمازدگی
گیلان امروز- در فصل تابستان در مناطق بسیار گرم و همچنین دیگر مناطقی که هم رطوبت بالایی دارند و هم دمای هوا بالا میرود، مشکلات گرمازدگی گریبان بسیاری را میگیرد. البته مشکلات گرمازدگی میتواند در درجات مختلف بروز کند که در چنین صورتی پیشگیری و راههای مقابله با گرمازدگی در این فصل سال، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.
وقتی دمای مرکزی بدن از ۴۰ درجه سانتیگراد فراتر برود و بدن قادر به تنظیم دما و خنک کردن خود نباشد، اختلال گرمازدگی بروز میکند. مشکلی که فصل تابستان و گرمای هوا بهترین زمینه برای بروز آن است. اما میتوان با وجود فعالیت در روزهای گرم سال از گرمازدگی اجتناب کرد و گرمازده نشد.
مردان بیشتر از زنان مستعد گرمازدگی هستند، گرمازدگی میتواند مسافران و طبیعت گردان را درگیر کند البته در بیشتر موارد با استراحتی کوتاه مشکل برطرف میشود، اما گاهی موضوع جدی است و میتواند عوارض جبرانناپذیری داشته باشد. برای اینکه حرارت بدن، ۳۷ درجه سانتیگراد بماند باید حرارت اضافی را به صورت تنفس، تعریق، تشعشع و هدایت دفع کند، اگر به هر دلیلی این اتفاق نیفتد شخص دچار گرمازدگی میشود.
60 درصد وزن بدن را آب تشکیل میدهد. با از دست دادن آب، بدن بسرعت واکنش نشان میدهد، به گفته این پزشک، با از دست دادن یک درصد آب بدن، احساس تشنگی دست میدهد؛ به میزان دو درصد علاوه بر تشنگی، آشفتگی و کم اشتهایی هم به سراغ فرد خواهد آمد؛ اتلاف 3 درصد با ضعف و بیحالی و افزایش غلظت خون و 4 درصد با تهوع و ضعف عضلانی، 5 درصد با عدم تمرکز و 6 درصد با اختلال کنترل درجه حرارت بدن همراه است. با کاهش 7درصد و بیشتر، تنگی نفس، گرفتگی عضلات، افت گردش خون و نارسایی کلیه رخ میدهد.
براثر تعریق فراوان، مایعات و املاح زیاد از بدن خارج و شخص دچار اختلال مختصری میشود. گاهی عضلهها بخصوص در جدار شکم دچار انقباض و گرفتگی دردناک میگردد که به آن «کرامپ ناشی ازگرما» میگویند. گاهی سلولهای سطحی پوست آسیب دیده وعرق زیر پوست جمع شده و فرد دچار جوش زیرپوستی یا به اصطلاح عرق سوز میشود.
در تابستان 4 لیتر مایعات بنوشید
همه میدانیم که برای پیشگیری از عارضه گرمازدگی در هوای گرم، باید مایعات فراوان نوشید، مصرف قهوه، چای و انواع نوشابههای گازدار سبب از بین رفتن بیشتر آب بدن میشوند، ورزش را هم صبح یا عصرانجام دهید، چون در آن زمان دمای هوا نسبت به ساعات دیگر پایینتر است؛ در ساعات گرم روز تا جایی که ممکن است از منزل خارج نشوید، لباسهای آزاد و گشاد با رنگهای روشن انتخاب کنید و کلاه لبه دار بگذارید. خوب است بدانید که بدن انسان در حالت عادی روزانه نیاز به دو لیتر مایعات دارد تا سوخت و ساز، بدون مشکل صورت پذیرد اما این میزان در تابستان به چهار لیتر میرسد.
درمان گرمازدگی بستگی به شدت آن دارد
اگر دیدید فردی علائم گرمازدگی دارد، در کوتاهترین زمان ممکن او را به بیمارستان منتقل کنید، در صورتی که نمیتوانید او را به بیمارستان ببرید، باید هرچه سریعتر دمای بدن را پایین بیاورید، به عنوان نخستین قدم بهتر است لباسهای شخص گرمازده را از بدن خارج کنید و با استفاده از یک پارچه یا حوله، بدن او را با آب سرد یا قطعات یخ خیس کنید. اگر مقدار آبی که در اختیار دارید کم است، ابتدا سر و گردن او را خنک کنید. تکههای یخ را روی گردن، زیر بغل و کشاله ران او بگذارید و با هر وسیلهای که دم دست دارید، او را باد بزنید.
بعد از حمام گرفتن، پاها را در محل بالاتری نسبت به بدن او قرار دهید تا جریان خون بیشتر به طرف سر او برود. دستها و پاها را ماساژ دهید تا خونی که خنک شده، به سمت مغز و مرکز بدن او برود. اگر شخص هشیار است، او را تشویق کنید تا کم کم آب یا یک نوشیدنی خنک بنوشد. ولی اگر شخص بیهوش باشد، نمیتوانید این کار را انجام دهید، بنابراین همانطور که گفتم بدن او را خنک کنید تا وقتی به هوش آمد، آب بنوشد.
گرمازدگی چگونه بیماری زا می شود
دکتر بهروز هاشمی، متخصص طب اورژانس و فلوشیپ سمشناسی بالینی و مسمومیت درباره گرمازدگی اطلاعات خوبی را در اختیار ما قرار داده است که در این مطلب می خوانید.
گرمازدگی طیفی از بیماریهاست که میتواند چنان جزئی باشد که حتی پزشک نتواند تشخیص درست و قطعی بدهد یا آن قدر شدید باشد که زندگی فرد را در خطر قرار دهد. طیف بیماریهای ناشی از گرما از اثرات موضعی تا درگیری در تمام بدن متغیر است. امروز میخواهیم به انواع رایج گرمازدگی خفیف که عموما نیازی به درمان خاصی ندارد و حتی قابل درمان در منزل است، بپردازیم.
ورم : ظرف چند ساعت ابتدایی برخورد با محیط گرما، ورم در پا یا دستها تا ناحیه مچ بروز میکند. علت آن گشاد شدن عروق پوستی و تجمع آب در این بخشهاست.درمان خاصی ندارد و کافی است، اندام درگیر را بالا نگه داشت. جورابهای واریسی جهت تسهیل خروج آب اضافی مفید است.
ادرارآورها در درمان نهتنها مفید نیستند، بلکه با دفع آب و نمک از بدن اثرات مضری داشته و سیر بیماری را تشدید میکند. بیماران قلبی یا کلیوی که تحت درمان با ادرارآورها هستند باید احتیاط فراوان کنند که ورم در چنین شرایطی را به کمی دارو نسبت نداده و خودسرانه دوز ادرارآور را افزایش ندهند.
ضایعات پوستی خارشدار : ضایعاتی قرمز و کوچک که روی بخشی از پوست که دارای پوشش (لباس) است بروز میکند. علت، بسته شدن سوراخ خروجی غدد عرق و بروز التهاب حاد در این غدد است. درمان با دوری از حرارت شروع میشود. بهتر است از لباسهای روشن و تمیز و مناسب استفاده شود. برای کاهش خارش از داروهای ضدحساسیت استفاده میشود. برخلاف استفاده مرسوم از پودر بچه، هیچ اثر ثابتشدهای از آن در بهبود این ضایعات دیده نشده است.
گرفتگی عضلات : انقباضات غیرارادی، ناگهانی و دردناک در عضلات بدن است که به دنبال تماس با محیط گرم بروز میکند. افرادی که بشدت عرق میکنند بیشتر مبتلا میشوند. این حالت میتواند در زمان فعالیت یا ساعتها بعد از فعالیتهای شدید بدنی رخ دهد. افراد حین تعریق آب و نمک از دست میدهند، اما فقط با نوشیدن آب به جایگزینی مایع از دست رفته اقدام میکنند در حالی که کمبود نمک اثرات خودش را بروز میدهد.
درد این افراد به مسکنهای مخدر هم پاسخ نمیدهد. در بررسی املاح در این افراد، سدیم خون پایین است. درمان آن پس از دوری از محیط گرم، جایگزینی آب به همراه نمکهای از دست رفته است. قرصهای نمک به تنهایی مشکلساز میشود، چرا که این قرصها دستگاه گوارش را تحریک کرده و باعث بروز تهوع و استفراغ میشود.
به تمام افرادی که در محیطهای گرم فعالیت دارند یا ورزش سنگین انجام میدهند توصیه میشود از محلولهای حاوی آب و نمک به میزان 2/0-1/0 درصد استفاده کنند. نوشیدنیهای مخصوصی برای ورزشکاران وجود دارد که دارای املاح کافی است.
این نوشیدنیها در مناطق گرمسیری دنیا به جای آب مصرف میشود. نوعی از این نوشیدنیها در ایران تولید میشود که برای افرادی که در محیطهای گرم صنعتی یا مناطق جنوبی کشور زندگی یا کار میکنند توصیه میشود.
تتانی : این حالت که ناشی از افت موقت کلسیم خون است به واسطه تنفس سریع در گرما بروز میکند. در این وضعیت فرد احساس بی حسی در اندامها یا دور دهان دارد. گاهی اوقات دستهای بیمار در حالت خمیده و فلج قرار میگیرد.
به نسبت گرفتگی عضلات که پیش از این شرح داده شد میزان درد کمتر است، ولی اختلال حسی بارزتر است. برای درمان این افراد باید آنها را از محیط گرم دور کرد تا با کنترل روی تعداد نفسها، علائم از بین برود.