آمریکا رسما مدعی آغاز بازگشت تحریمهای ایران شد توسل آمریکا به راهحل قلدری
بخش سیاسی- مایک پومپئو، وزیرخارجه آمریکا، با انتشار بیانیهای رسما مدعی آغاز بازگشت تحریمهای ایران مطابق مکانیسم ماشه برجام شد.
از آنجا که هیچ کدام از کشورهای امضاکننده برجام این اقدام آمریکا را قانونی و قابل اجرا ندانستهاند، معلوم نیست که آیا این اقدام واشنگتن در حد یک حرکت سیاسی باقی خواهد ماند یا کاخسفید خواهد توانست با استفاده از ابزار اقتصادی و قدرت سیاسی، کشورهای دنیا را ناچار به همراهی با خود کند.
پومپئو، شنبه شب، ۱۹ سپتامبر و تنها چند ساعت مانده به آغاز روز بیستم سپتامبر با انتشار بیانیهای اعلام کرد که همانطور که در روز ۲۰ اوت آمریکا رسما دبیر شورای امنیت را از تصمیم خود برای فعال کردن مکانیسم ماشه برابر قطعنامه ۲۲۳۱ این شورا مطلع کرده بود، اکنون این مهلت ۳۰ روزه به پایان رسیده و بنابراین "رسما تحریمهای ایران" که به موجب این قطعنامه تعلیق شده بود دوباره فعال خواهند شد.
وزیر خارجه آمریکا در ادامه این بیانیه آورده: «ایالات متحده انتظار دارد که همه اعضای سازمان ملل متحد به طور کامل به تعهدات خود برای اجرای این تحریمها پایبند بمانند... اگر هر کدام از کشورهای عضو سازمان ملل متحد از الزام به این موارد سرباز زند و تحریمها را اعمال نکند، آمریکا آماده است که با استفاده از اختیارات و امکانات داخلی خود علیه این کشورها اقدام کند و آنها را با پیامدهای آن مواجه کند تا اطمینان یابیم ایران نتواند از مزایایی اقداماتی بهره جوید که سازمان ملل متحد منع کرده است. "
وزیرخارجه آمریکا در پایان این بیانیه گفته در روزهای آینده «آمریکا دور جدیدی از اقدامات تکمیلی را اعلام خواهد کرد که متضمن کارآیی تحریمهای سازمان ملل متحد شود و ناقضان آن را به پاسخگویی و قبول مسئولیت وادارد. سیاست فشار حداکثری ما بر ایران تا زمانی که این کشور به یک توافق جامع با ما برسد و از تهدید و اشاعه بحران، خشونت و خونریزی دست بکشد، ادامه خواهد یافت. "
واکنش ایران و نامه به سازمان ملل متحد؛ مقابل اقدامات آمریکا بایستید
همزمان با بیانیه پومپئو، مجید تخت روانچی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد طی نامهای که برای آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و شورای امنیت فرستاده خواستار آن شده که این نهاد بین المللی در برابر اقدامات آمریکا بایستد و نگذارد که «برجام متلاشی» شود.
خبرگزاری فارس بخشی از نامه را چنین نقل کرده است: «با توجه به اینکه هدف اعلامی آمریکا، نابودی کامل برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بوده و برای آن هدف نیز استراتژیاش ایجاد پیچیدگی حقوقی از طریق ارائه تفسیرهای خودسرانه یکجانبه و استدلالهای شبهقانونی است، جمهوری اسلامی ایران به اعضای شورای امنیت اعتماد میکند که بار دیگر تلاش مکرر ایالات متحده برای سوءاستفاده از فرایند شورای امنیت و به تبع آن تضعیف قدرت و اعتبار شورا و سازمان ملل را رد کند».
تخت روانچی همچنین در حساب توییتری خود یک بار دیگر با اشاره به خروج یکجانبه آمریکا از برجام این کشور را فاقد قدرت استفاده از مکانیسم ماشه دانسته و گفته این اقدام آمریکا به «انزوای بیشتر» این کشور خواهد انجامید.
عدم حمایت گوترش از تلاش آمریکا برای بازگرداندن تحریمهای ایران
دبیرکل سازمان ملل در نامه ای به شورای امنیت اعلام کرد اقدامی بر اساس ادعاهای آمریکا مبنی بر آغاز روند بازگردانی تحریم های بین المللی علیه ایران انجام نمی دهد.
به گزارش رویترز، آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل روز شنبه به شورای امنیت این سازمان گفت که نمی تواند اقدامی در زمینه اظهارات آمریکا مبنی بر این که تمام تحریم های سازمان ملل علیه ایران بازگردانده شده اند انجام دهد، چرا که «موجب ایجاد ابهام پیرامون این مسئله خواهد شد».
گوترش در این باره در نامه ای به شوزای امنیت، بیان کرد: این امر موجب ایجاد ابهام خواهد شد که آیا روند (اعمال تحریم ها) آغاز شد است و آیا انقضای تحریم ها هنوز به قوت خود باقی هستند یا نه.
او افزود: دبیرکل نباید طوری پیش برود که انگار چنین ابهامی وجود ندارد.
روسیه: ادعای آمریکا درباره بازگردانی تحریمهای ایران غیرقانونی است
نمایندگی روسیه در سازمان ملل تاکید کرد که اقدامات اخیر دولت آمریکا علیه ایران و تلاش رای بازگرداندن تحریم ها «کارشکنی در قوانین بین المللی» است.
دمیتری پولیانسکی معاون نماینده روسیه در سازمان ملل در پیامی توییتری درباره تلاش ها و اقدامات اخیر آمریکا علیه ایران در سازمان ملل نوشت: بسیار دردناک است که ببینیم چنین کشور بزرگی خود را این طور تحقیر کرده و با هذیان گویی لجوجانه اش با دیگر اعضای شورای امنیت سازمان ملل مقابله می کند.
او ادامه داد: ما همگی به وضوح در ماه اوت گفتیم که ادعاهای آمریکا برای فعال کردن مکانیسم بازگردانی سریع تحریم ها علیه ایرات غیرقانونی است. آیا واشنگتن ناشنواست؟
او در ادامه نوشت: به نظر می رسد آمریکا از طریق اعمال خواسته خودخواهانه اش بر دیگران در زمینه کارشکنی در قوانین بین المللی ثابت قدم است. آیا این همان «نظام مبتنی بر قانون» است که در آن قوانین از سوی هیئت محدودی از کشورها پایه ریزی می شوند و همکاران آمریکایی ما اخیرا سرسختانه از آن دفاع می کرده اند؟
آمریکا در سال ۲۰۱۸ یکطرفه از برجام خارج شد و تحریمهای شدید و وسیعی را در راستای سیاست "فشار حداکثری" علیه ایران به اجرا گذاشت.
ایران یک سال بعد از خروج آمریکا، تعهدهای برجامی خود را در پنج مرحله کنار گذاشت و فعالیتهای هستهای خود را از سر گرفت.
آمریکا بیش از یک سال است در صدد تمدید این تحریمهاست و میگوید لغو تحریم تسلیحاتی ایران باعث افزایش درگیری در خاورمیانه میشود.
اما اعضای شورای امنیت و امضاکنندگان دیگر برجام از جمله چین، روسیه و کشورهای اروپایی میگویند واشنگتن با خروج از برجام دیگر حق استفاده از مکانیسم ماشه را ندارد و نمیتواند با استناد به قطعنامه ۲۲۳۱ آنها را بازگرداند.
در تازهترین واکنش، سه عضو اروپایی برجام اعلام کردند با وجود مخالفت آمریکا معافیت ایران از تحریمهای سازمان ملل متحد لغو نمیشود.
دولتهای بریتانیا، آلمان و فرانسه در نامه به شورای امنیت که دیروز، جمعه ۱۸ سپتامبر، منتشر شد اعلام کردند تعلیق تحریمهای ایران در چارچوب برجام، بعد از تاریخ ۲۰ سپتامبر ادامه خواهد یافت.
این سه کشور در نامهای به ۱۵ عضو شورای امنیت که نسخهای از آن در اختیار خبرگزاری رویترز قرار گرفته گفتند هر تصمیم یا اقدام برای ازسرگیری تحریمهای ایران، فاقد "تاثیر قانونی" خواهد بود.
نمایندگان فرانسه، آلمان و بریتانیا در نامه خود گفتند به طور "خستگی ناپذیر" برای حفظ برجام تلاش کردهاند و به این کار همچنان "متعهد" هستند.
این سه کشور قبلا در عین حال نگرانی خود را از رفع تحریمهای تسلیحاتی ایران اعلام کردهاند.
توضیحات ظریف درباره اقدام آمریکا
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه اسنپ بکی در قطعنامه ۲۲۳۱ وجود ندارد و آمریکاییها باور ندارند قطعنامهها برمیگردد، گفت: ما مشتری سلاح اروپا نبودیم.
محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در برنامه گفتوگوی ویژه شبکه دوم سیما به تشریح آخرین تحولات در عرصه سیاست خارجی از جمله تلاش آمریکا برای فعال کردن مکانیسم ماشه پرداخت و به سؤالات مطرح شده پاسخ گفت.
وی درباره اینکه پیش از این درباره مکانیسم ماشه گفته بود هیچ اتفاق خاصی نمیافتد، عنوان کرد: کلیه اعضای شورای امنیت و به استثنای آمریکا و یک کشور دیگر رسما اعلام کردند اقدام آمریکا را به رسمیت نمیشناسند. دو حالت دارید یک زمان که کشورها با آمریکا مخالفند یک زمان که معتقدند آمریکا جایگاهی ندارد. الان حالت دوم را داریم و کشورها معتقدند آمریکا جایگاهی ندارد.
وزیر امور خارجه با اشاره به قطعنامه آمریکا به شورای امنیت برای تمدید محدودیتهای تسلیحاتی ایران بیان کرد: آنها این قطعنامه ۳۵ بندی را به چهار خطی تغییر دادند که حتی نیاز به وتو هم پیدا نکرد، ولی اینجا یک وضعیت متفاوت است اینجا ۱۳ کشور به رئیس شورای امنیت نامه نوشتند و گفتند اقدام آمریکا برای استفاده از سازوکار هم اسم ماشه و هم اسنپ بک که آمریکا استفاده میکند هیچ کدام در قطعنامه ۲۲۳۱ و برجام نیامده است. آمریکا یک کلک تبلیغاتی زدند، چون مردم آمریکا و خبرنگاران و پامپئو هم قطعنامه ۲۲۳۱ را نخوانده است و به صحبتهای کری و اوباما استناد میکند.
ظریف گفت: اسنپ بکی در قطعنامه ۲۲۳۱ وجود ندارد. پامپئو میگوید یک سازوکار ساده است و آن را نخوانده است و الان منتظر است فیلم برجام بیاید بیرون. این بار ۱۳ کشور نامه نوشتند و گفتند آمریکا حق این کار را ندارد آن کشوری که به ادامه محدودیتهای تسلیحاتی ایران رای داده بود اینجا سکوت کرده و از آمریکا حمایت نکرده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: الان وضعیت این است که همه اعضای شورای امنیت به استثنای خود آمریکا یا سکوت کردهاند یا کتبا نوشتهاند اصلا آمریکا در این اتاق جا ندارد که صحبت کند و ما موافق یا مخالف باشیم.
ظریف افزود: آمریکاییها ادعا میکنند ۱۲ شب به وقت گرینویچ پایان ۳۰ روز است و قطعنامهها برمی گردند، ولی خودشان میدانند این ادعایشان باطل است. آمریکاییها میدانند این اتفاق نمیافتد و آمدند از روش قلدری خود استفاده کرده و گفتند هر کس به ایران سلاح بفروشد تحریم میکنیم. همین اعلام نشان میدهد آمریکاییها باور ندارند قطعنامهها برمیگردد.
وی گفت:، چون آمریکا میداند قطعنامه شورای امنیت نیست مجبور است به راهحل قلدری متوسل شود.
وزیر خارجه خاطرنشان کرد: بولتون در آمریکاییها تنها کسی است که قطعنامه را خوانده است و خودش آن را نوشته است. فرمان اجرایی اوباما را قاب کرده بود در اتاقش گذاشته بود.
رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: آمریکا در زمان تصویب برجام آمریکا عضو برجام بوده است. از یک سال و خردهای پیش اعلام کردند که چه نشستهاید که اکتبر ۲۰۲۰ تحریمهای ایران پایان مییابد و وزارت خارجه آمریکا روزشمار گذاشت از خرداد ماه پیش نویس قطعنامه ارائه و تلاش زیادی کردند و خودشان را کنج دیوار گذاشتند دیدند قطعنامهشان به نتیجه نمیرسد و قطعنامه ۳۵ بندی را به چهار خطی تبدیل کردند.
به گفته ظریف آمریکا یک استدلال بچگانه میکند، ولی خودش از این قرارداد خارج شده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: آمریکاییها یک قاعده قلدری دارند که همواره استفاده کردند و اینجا ممکن است استفاده کنند البته جامعه بینالملل باید تصمیم بگیرد در مقابل قلدری چه برخوردی کند. با توجه به نفوذ آمریکا در حوزه مالی توانست فشار وارد کند. اگر به یک قلدر یک بار اجازه دهی باز هم قلدری میکند. این رفتار آمریکا رفتار جدیدی نیست.
وی افزود: از تشکیل سازمان ملل از ۱۹۴۵ تا امروز آمریکا ۱۲۰ مورد تحریم کرده است. یعنی به عنوان یک ابزار هر روز از آن استفاده میکند. من در مجمع عمومی سخنرانی دارم که یک نقشه از این تحریمهای آمریکا نشان خواهم داد. آمریکا حضور قدرتمندی در بازارهای مالی دنیا دارد و به همین خاطر چین و اروپا تلاش میکنند از ارزهای ملی خود استفاده کنند.
ظریف درباره واکنش ایران بیان کرد: اروپاییها از اول انقلاب تاکنون به ما سلاح نفروختند یک پویشی درست کردند به نام واسنار که به دست ایران سلاح نرسد. به لطف خدا و تلاش بزرگان ما در نیروهای مسلح توانستیم در بسیاری از موارد خودکفا باشیم از مهر ماه محدودیتهای سازمان ملل برداشته میشود ما هیچ وقت از خریداران بزرگ سلاح نبودیم ایران در خریدهای تسلیحاتی در منطقه خلیج فارس هیچ حضوری ندارد و ما میتوانیم از این پس با کشورهایی که ارتباط راهبردی داریم نیازهای خود را تامین کنیم. ما در بسیاری از زمینههای دفاعی خودکفا هستیم و حتی توان صادرات سلاح داریم و در جاهایی که نیاز داریم خریداری میکنیم و بعید میدانم تحریمهای ثانویه آمریکا مانعی برای این کشورها در این حوزه باشد.
وی گفت: اگر آمریکا ادعا کند قطعنامه ۲۲۳۱ برگشته البته با تحریمهای ثانویه خودش اذعان دارد برنگشته است. اگر ۲۲۳۱ قرار است برگردد چه اتفاقی میافتد طبق مقررات ملل متحد چندین مکانیسم ملی، اجرایی دبیرخانهای و مکانیسم سیاسی شورای امنیت نیاز است و هیچ کدام از اینها رخ نمیدهد، چون قطعنامهای وجود ندارد.
ظریف ادامه داد: الان اکثر کشورها مقررات ۱۹۲۹ را لغو کردند و باید دوباره برگردند که این اتفاق نمیافتد. سازمان ملل باید هیأت را ایجاد کند که نمیکند و شورای امنیت کمیته را ایجاد کند که آن هم تشکیل نخواهد شد.
وی گفت: آمریکا نمیتواند، ولی خواهد کرد و ادعا کند که ۱۹۲۹ برگشته است، این اقدام آمریکا راهزنی دریایی است و اگر بخواهد مانعی ایجاد کند. ما ۱۹۲۹ را نامشروع میدانستیم الان اگر بخواهد چنین کند درست است میگوید من ۱۹۲۹ را اجرا میکنم، ولی از نظر جامعه بینالمللی ۱۹۲۹ نیست که بخواهد اجرا کند.
ظریف خاطرنشان کرد: آمریکا قبلا کشتیهایی که متعلق به ایران نبودند و میعانات ایران را حمل میکردند در نزدیک ونزوئلا ضبط کرد آنها به دادگاه شکایت کرده و این اقدام آمریکا را راهزنی دریایی برشمردند و اگر چنین رخ دهد راهزنی دریایی است وحتما جمهوری اسلامی واکنش نشان خواهد داد. معتقدیم این یک ژست سیاسی بوده و آمریکا وارد این حوزه نخواهد شد.
وی تصریح کرد:، ولی به همه رسما اعلام میکنیم اگر آمریکا بخواهد به ادعای ۱۹۲۹ چنین اقدامی را انجام دهد از نظر قوانین بینالمللی این اقدامش راهزنی دریایی است و با آن برخورد میشود و خود آمریکا مسئول عواقب آن خواهد بود.
وزیر خارجه بیان کرد: اولین باری که ایران مکانیسم حل و فصل اختلاف داخل برجام را راه انداخت در نوامبر ۲۰۱۶ و آبان و آذر ۱۳۹۵ و زمان اوباما بود که آمریکا قانون تحریمهای ایران را تمدید کرد کنگره تمدید کرد، ولی اوباما امضا نکرد، ولی وتو نکرد و یکی از معدود قوانینی است در آمریکا که بدون امضای رئیس جمهور میرود برای اجرا. همان زمان ما براساس بند ۳۶ برجام روند حل و فصل اختلافات را شروع کردیم بعد از اینکه در ۱۳۹۷ آمریکا از برجام خارج شد باز هم روند حل وفصل اختلافات را براساس بند ۳۶ شروع کردیم در نوامبر ۲۰۱۸ طی نامهای که به مسئول وقت اتحادیه خانم موگرینی نوشتم گفتم ما روند حل و فصل اختلافات را شروع و به پایان رساندیم.
ظریف عنوان کرد: ما دو مرحله اول را پیش رفتیم و طرف مقابل به کمیته نرفت و بعد از خروج آمریکا از برجام ۱۱ تعهد به ما دادند در دو جلسه وزرا پیگیری کردیم که انجام نشد ما بعد از آن گفتیم ما براساس ماده ۳۶ به سمت کاهش تعهدات میرویم از اردیبهشت ۱۳۹۸ شروع کردیم در پنج مرحله تعهدات برجامی را کاهش دادیم این کاهش دادن تعهدات برجامی در اجرای مکانیسم حل و فصل اختلاف است.
وی گفت: امروز تقریبا به غیر از بحث نظارتها که ما نظارتها را کماکان حفظ کردیم که به دنیا نشان بدهیم برنامه سلاح نداریم محدودیتهایی که در برجام پذیرفته بودیم همه را کنار گذاشتیم، چون در برابر نقض آمریکا و نقض اروپا و یا لااقل ناتوانی اروپا از اجرای تعهداتشان ما به اقدام اجرایی رسیدهایم. اروپاییها آمدند در برابر این اقدام ما روند حل و فصل اختلاف در دی ماه سال گذشته شروع کردند که هنوز به مرحله اول نرسیده و جلسه کارشناسی تشکیل نشده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: ما گفتیم اقدام ما در چارچوب ماده ۳۶ برجام بوده است و ما روند حل و فصل اختلاف را دنبال کردیم.
وی گفت: جمهوری اسلامی چه در قضیه کاهش اقدامات در برجام طبق برجام سیاسی و حقوقی عمل کرده و دست بالا را دارد.
وزیر خارجه بار دیگر تأکید کرد: هیچ حالت خودکار و اتوماتیک و اسنپ بکی وجود ندارد. برخی دوستان ما چنین تبلیغ کردند اصلا این خبرها نیست.
ظریف به بولتون اشاره کرد و افزود: برخی میگویند چرا صبر میکنید ما گفتیم ما میخواهیم حقوقی اقدام کنیم. امروز اروپا نمیتواند بگوید کاهش تعهدات ایران خلاف برجام بوده است. این روند بازدارنده بوده است.
وی گفت: برجام علیرغم اینکه آمریکا برجام را نقض کرده بود و خیلی از دوستان ما در داخل نعش برجام را تشییع جنازه کردند ولی این برجام نیمه جان آمریکا را در شورای امنیت دو بار شکست داد. توافق بینالمللی قرار نیست روابط قدرت دنیا را به هم بزند آنها وجود دارد این تعدیلش میکند.
ظریف بیان کرد: آنچه ایران را قوی کرده این واقعیت است که ما به مردم خودمان تکیه کردیم. قدرت ما مردم خودمان و نیروهای مسلح ما هستند که آنها هم برخاسته از این مردم است. ممکن است سختیهایی را تحمل کرده باشیم امروز مردم ما در فشار و مضیقه هستیم من به عنوان خدمتگزار شرمنده مردم هستم که این فشارها را تحمل کردند. اگر آمریکا موفق شده بود با فشارش مردم را به زانو دربیاورد شرایط به گونه دیگری بود. آمریکا فکر میکرد میتواند این مردم را به زانو در بیاورد.