گیلان امروز- در حالی ظاهرا تلاش می‌شود که با طرح برق امید مصرف برق مدیریت شود که به نظر این طرح بیشتر در جهت واقعی شدن قیمت برق طراحی شده تا کمک به خانوارها.

در ماه گذشته وزارت نیررو از طرحی رونمایی کرد که به دنبال آن قرار شد برق مصرفی مشترکین کم مصرف رایگان شده و مشترکین پُرمصرف بهای بیشتری بپردازند.

از این رو مسئولین مربوطه در مصاحبه‌های خود بیان داشته‌اند که بیش از 30 میلیون نفر باتوجه به این طرح مشمول بخشودگی می‌شوند که البته تحلیلگران اقتصادی این عدد را رد کرده و در بهترین حالت پیش بینی کرده اند که 7 میلیون نفر از این طرح بهره برده و تخفیف قیمت برق شامل حالشان شود.

از سویی دیگر نمایندگان عضو کمیسیون انرژی نیز از عدم مشورت دولت و وزارت نیرو با مجلس در خصوص برنامه ریزی این طرح گلایه مند بوده و اظهار داشته اند که این طرح برای رسیدن به موفقیت باید پخته تر شود وگرنه هیچ امیدی را در میان مردم ایجاد نخواهد کرد.

اما نکته قابل تامل این طرح، اهداف وزارت نیرو در پس اجرای آن است که با دنبال کردن گفته‌های اخیر مسئولان این وزارت خانه به موضوع واقعی سازی قیمت برق با اجرای این طرح می‌رسیم.

به گزارش اقتصاد آنلاین در این رابطه اخیرا محمدحسن متولی زاده قائینی، مدیرعامل شرکت مادر تخصصی توانیر بیان داشته است: در تنظیم قیمت برق به دنبال متعادل کردن عرضه و تقاضای برق هستیم و در این زمینه مصوباتی در دست پیگیری داریم که بورس هم می‌تواند به این تعادل عرضه و تقاضا کمک کند و مجموعه توانیر در صدد است تا پایان امسال شرایطی را به وجود آورد تا قیمت برق واقعی شود.

اما موضوعی که همیشه در این نوع تصمیم گیری‌ها مغفول باقی می‌ماند، نادیده گرفته شدن توان اقتصادی آحاد جامعه در افزایش قیمت حامل‌های انرژی است. به عقیده کارشناسان اگر قرار است واقعی سازی در قیمت برق صورت پذیرد، پیش از آن باید تجدیدنظری هم در خصوص درآمدهای افراد جامعه داشته باشیم.

از سوی دیگر اندیشکده اقتصاد مقاومتی نسبت به مصوبه برق رایگان دولت واکنش نشان داد و محاسبات این مصوبه را غیرکارشناسی دانست. این اندیشکده در نامه‌ای به معاون اول رئیس‌جمهور اعلام کرد تنها هفت میلیون نفر مشمول این مصوبه خواهند شد که با ۳۰ میلیون نفر اعلامی رئیس‌جمهور تفاوت قابل توجهی دارد. براساس ارزیابی‌ها به جای مشترکان کم‌مصرف، این صاحبان خانه‌های خالی، باغ‌ویلاها و سکونتگاه‌های غیردائم هستند که از مصوبه جدید دولت منتفع می‌شوند. اندیشکده اقتصاد مقاومتی (شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی سابق) در نامه‌ای به اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور نسبت به مصوبه برق رایگان دولت واکنش نشان داد.

براساس این نامه که محاسبات کارشناسی آن در سه پیوست ارائه شده، تنها هفت میلیون نفر مشمول برق رایگان می‌شوند. در این نامه بیان شده است که یک خانوار عادی با یک یخچال، یک تلویزیون و ۳ لامپ کم‌مصرف در ماه بیش از ۸۰ کیلووات ساعت الگوی مصرفی اعلام شده، مصرف دارد. اندیشکده اقتصاد مقاومتی در انتهای این نامه بیان کرده است که اصلی‌ترین چالش در تعرفه‌گذاری‌ برق (و به‌طور کلی تعرفه حامل‌های انرژی) نبود یک سازوکار پویا، دارای منطق مشخص و در عین حال ثابت در تعرفه‌گذاری است؛ بنابراین اقدام کلیدی در این زمینه، «اصلاح ساختار تعرفه‌ها» و افزایش پایه نرخ برق مشترکان پرمصرف مطابق با آن است. با این اقدام، نه‌تنها خانوارهای کم‌مصرف به‌طور قطعی از برق رایگان بهره‌مند خواهند شد، بلکه با واقعی شدن قیمت برق در پله‌های بالای مصرف، یارانه پنهان کاهش یافته و درآمد دولت از این محل افزایش خواهد یافت.

پای خانه‌های خالی در میان است

با توجه به گزارش‌های وزارت نیرو، در سال ۹۸ و در ایام غیرگرم مناطق عادی و مناطق گرمسیر، مجموعا بیش از ۱۵۸ میلیون قبض در هر دوره صادر شده است. از این تعداد حدود ۴۵ میلیون قبض (معادل ۲۹ درصد کل قبوض صادر شده) مربوط به پله‌های مصرفی زیر ۱۰۰ کیلووات ساعت (پله‌های صفر تا ۵۰ و ۵۱ تا ۱۰۰) است. از طرفی متوسط مصرف پله صفر تا ۵۰ در یک ماه حدود ۱۲ کیلووات ساعت و متوسط مصرف پله ۵۱ تا ۱۰۰ در یک ماه حدود ۷۹ کیلووات ساعت است.

با توجه به تعیین عدد ۸۰ کیلووات ساعت به‌عنوان الگوی کم‌مصرفی برای ایام غیرگرم مناطق عادی و مناطق گرمسیر، در محاسبات این قبوض به‌عنوان شاخصی برای نحوه مصرف مشترکان عادی در نظر گرفته شده‌اند. بنابراین با توجه به اینکه متوسط مصرف ۱۲ کیلووات ساعت در ماه برای یک منزل مسکونی به منزله‌ خالی بودن آن است و نزدیک به ۱۶ درصد از قبوض چنین وضعیتی دارند، می‌توان دریافت که خانه‌های خالی و سکونتگاه‌های غیردائم در محاسبات لحاظ شده‌اند.

منطق اشتباه محاسبه

با توجه به محاسبات وزارت نیرو، بیش از ۸میلیون و ۴۰۰ هزار مشترک در زمره مشترکان کم‌مصرف قرار دارند. بنابراین با ضرب این عدد در مقدار استاندارد بُعد خانوار یعنی ۵/ ۳ نتیجه‌ گرفته شده است که هزینه‌ برق برای نزدیک به ۳۰ میلیون ایرانی رایگان خواهد شد. این در حالی است که براساس آمار وزارت نیرو تا پایان خردادماه سال‌جاری، بیش از ۲۹ میلیون مشترک خانگی وجود دارد. اگر این عدد را در بُعد خانوار ضرب کنیم، باید این نتیجه حاصل شود که جمعیت کشور ۱۰۱ میلیون نفر است که صحیح نیست. علت این مساله آن است که تعدادی از اشتراک‌ها مربوط به خانه‌های خالی یا سکونتگاه‌های غیردائم بوده (بیش از ۴ میلیون اشتراک خانگی) و بنابراین این منطق محاسبه بدون حذف این مشترکان از محاسبات، دارای اشکال اساسی است.

با توجه به پیوست ۲ از میان ۸ میلیون و ۴۰۰ هزار انشعاب با مصرف کمتر از الگوهای تعیین شده، بیش از ۴ میلیون و ۶۰۰ مشترک (۱۶ درصد از کل قبوض صادره) متوسط مصرف ۱۲ کیلووات ساعت دارند که به معنی منزل مسکونی خالی از سکنه است. درخصوص ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار انشعاب باقی مانده که متوسط مصرف ۷۹ کیلووات ساعت دارند نیز با توجه به پیوست ۱ و ۲ بخشی قابل توجهی از آنها مربوط به باغ‌ویلاها و سکونتگاه‌های غیردائم است.