۱۰ فیلم از هایائو میازاکی که حتماً باید آنها را ببینید
بخش فرهنگی -استودیوی فیلمسازی گیبلی یکی از بهترین و دوست داشتنیترین تهیه کنندههای انیمههای سینمایی در جهان است. آنها میلیونها نفر از مردم را شیفتهی خود کرده اند، به تخیل هزاران نفر کمک کرده اند، چندین و چند اسکار برده اند و، اما در قلب تپندهی این گروه بزرگ، فردی اسطورهای مشغول به کار است؛ و او کسی نیست جز هایائو میازاکی، اسطوره دنیای انیمه و انیمیشن!
فیلمهای میازاکی به خاطر نوع نویسندگی، کارگردانی و حتی بخش انیمیشنی آن محبوب و خاص هستند. او به مدت ۳۰ سال در این عرصه مشغول به کار بود. در نتیجه میتوان گفت که رد پای او در تمامی بخشهای تولیدی یک انیمه از استودیوی فیلمسازی گیبلی دیده میشود. خلاقیت بی نظیر او در خلق خطوط داستانی، شخصیتهای منحصر به فرد و انیمشنهای نفس گیر او، میتوانند او را در زمرهی نوابغ جای دهند. او در حال حاضر بازنشسته شده و بسیاری از مردم جهان از این بابت ناراحت و غمگین اند. استودیوی گیبلی حالا بدون او کار میکند، اما میراث او برای تمامی مردم جهان باقی خواهد ماند.
برای طرفداران فیلم و انیمهای که تا به حال اسم استودیوی گیبلی را نشنیده و یا اگر والدینی هستید که به دنبال فیلم مناسب برای الهام بخشی به کودکتان میگردید، لیستی از ۱۰ اثر برتر میازاکی را آماده کرده ایم. آثاری که میتوانند اثری ماندگار بر روی شما و فرزندتان بگذارند.
۱. برای شروع بهتر است با پرنسس مونوکه شروع کنید
پرنسس مونوکه بدون شک بهترین اثر میازاکی و شاهکار او به حساب میآید، پس بهترین نقطه برای شروع است. این انیمه در سال ۱۹۹۷ منتشر شد و یک اثر کلاسیک محشر به حساب میآید. در اثنای پلات داستانی پیچیده اش، میتوان به نقش اصلی آن یعنی آشیتاکا اشاره کرد. فردی که نفرین شده و برای یافتن کمک، به تمام گوشه و کنار زمین سفر میکند. او نهایتاً به دامهایی عمیقتر و دراماتیک تری میافتد. میازاکی در این اثر از رسوم قدیمی ژاپنی، استفاده بی بدیلی برده که به داستان جلوهی عمیق تری میبخشد.
۲. قلعهی متحرک هاول به خاطر نویسندگی بی نقصش
قلعه متحرک هاول یکی از انیمیشنهای میازاکی است که از رمان دیانا وین جونز اقتباس شده و او با این فیلم، قدرت نویسندگی و کارگردانی خود را بار دیگر به رخ کشید. در حالی که سوفی جوان به وسیلهی جادوگر پیر ویست به بدن پیرزنی حلول یافته است، خانهی خود را با هدف پیدا کردن یک راه حل ترک میکند. او در این راه با قلعهای چشم نواز که به هاول معمایی تعلق دارد، آشنا میشود و ماجراجویی او از همین جا آغاز میشود. این اثر میازاکی پر از جذابیت، کمدی و درام است.
۳. پونیو برای کودکان
بدون شک، هوشیارانهترین اثر میازاکی پونیو است. پونیو بر روی زندگی یک شخصیت اصلی تمرکز دارد، یک ماهی قرمز پرنسس، که شخصیتهای انسانی به خودش میگیرد، و در جریانی بی بدیل، دوستی خود را با پسر جوانی آغاز میکند. پونیو برخی از بهترین تخیلات میازاکی را به تصویر کشیده است.
۴. پورکو روسو به خاطر کلاسیک بودنش
این عنوان عجیب شاید از سال ۱۹۹۲ به بعد و به خاطر پنهان ماندن پشت آثار بی همتای میازاکی از یادها رفته باشد، اما هنوز هم جاودانگی خود را از دست نداده است. شخصیت مهم اجتماعی این انیمه، که به نوعی در طول جنگ جهانی اول تبدیل به یک خوک شده است، سربازی شجاع و دلیر بوده که به دنبال چالشها و نبردهای هوایی میگشته است. شما در این اثر باز هم شاهد یک خلاقیت دیگر از میازاکی خواهید بود.
۵. قلعهای در آسمان به خاطر این که اولین اثر استودیوی گیبلی است
این انیمه به طور رسمی اولین کار استودیوی گیبلی است که میازاکی تمام توان خود را برای یک شروع عالی به کار گرفت. قلعهای در آسمان، حکایت یتیمانی است که در شهر افسانه ایِ لاپوتا به دنبال گنج میگردند. این اثر در سال ۱۹۸۶ منتشر شد و به شکلی کاملاً ساده به صورت انیمیشن درآمد.
۶. همسایه ام توتورو اثری برای تمام سنین
همسایه ام توتورو یک مثال دیگر از این است که انیمههای میازاکی برای تمام سنین مناسب هستند این اثر به دست میازاکی نوشته و کارگردانی شد و در سال ۱۹۸۸ منتشر گردید. این داستان، یک روایت ساده از دو دختر مدرسهای در روستای نیپون است که با ارواح جنگلی در ارتباط هستند. توتوروی نمادین که به صورتی بزرگ و گربه مانند، نماد شرکت گیبلی میباشد، به طور اساسی از ریشههای فرهنگی ژاپن برگرفته شده است.
۷. باد برمی خیزد برای کسانی که ماجراجویی را دوست دارند
آخرین اثر هایائو میازاکی باد برمیخیزد است که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد. این انیمیشن عمیقاً بر روی پرواز، یکی از مهمترین عناصر داستانی میازاکی میپردازد. این اثر تمام مجاز و استعارههای میازاکی از جمله عشق، زندگی، طبیعت، جوانی، پیری و پرواز را به زیبایی به تصویر میکشد. اما همچنان پر از طنز و طعنه است و شدیداً ارزش دیدن دارد. به شما پیشنهاد میکنیم که این اثر میازاکی را از دست ندهید.
۸. سرویس خدمات رسانی کیکی، به خاطر گربهی بامزه اش
یکی از آثار کمتر شناخته شدهی میازاکی سرویس خدمات رسانی کیکی است که به خاطر میزان دراماتیک بودنش از نظرها دور مانده است. این فیلم از رمان ایکو کادونو اقتباس شده، و داستان جادوگری جوان به نام کیکی را روایت میکند. کیکی پس از سالمند شدن به شهر دیگری کوچ میکند و در آن جا با جیجی گربهی سخنگو که قطعاً بامزهترین گربهی موجود در تمام تاریخ است، آشنا میشود. این انیمه نیز برای تمام سنین است، اما بیشتر بچهها عاشقش میشوند.
۹. ناوسیکا از درهی باد به خاطر قدمتش
این اثر براساس مانگای خود میازاکی در سال ۱۹۸۲ ساخته شده و در سال ۱۹۸۴ منتشر شده است. با وجود این که استودیوی گیبلی در آن زمان ساخته و تاسیس نشده بود، باز هم فیلمهای میازاکی توجهات بسیار زیادی را به خودش جلب کرد. این اثر، داستان پرنسسی جواب به نام ناوسیکا را روایت میکند، که برای نگه داشتن قدرت در سرزمینش میجنگد.
۱۰. روحِ رانده شده اثری برای آشنایی با مضامین عاشقانه
این اثر که از قضا برنده جایزه اسکار هم شد، توانست تمامی فیلم شناسان و فیلم بازان غربی را به وجد بیاورد و آنان را با طبیعت فیلمهای میازاکی بیشتر از هر زمانی آشنا کند. باز هم نویسنده و کارگردان این اثر میازاکی است که این بار روی یک دختر مدرسهای به نام شیهیرو اوگینی تمرکز میکند. کسی که به یک حمام عمومی در دنیای ارواح فرستاده میشود. خلاقیتی بی همتا در پس زمینهی عشق، فقدان، تنهایی و بلوغ که این اثر را به اثری خارق العاده برای تمام سنین تبدیل میکند.
ابوالفضل جلیلی:
در جزیرهی خودم زندگی میکنم
بخش فرهنگی - ابوالفضل جلیلی فیلمساز برجستهٔ سینمای ایران به مناسبت برگزاری جشنوارهٔ فیلمهای ایرانی ویتره در فرانسه حضور داشت.در این مطلب چکیدهای از گفتوگو با او را میخوانید.
سازندهٔ گال و رقص خاک معتقد است به این خاطر دربارهٔ نوجوانها فیلم میسازد که «دنیای آنها دنیای پاکی است.» او میگوید: «از شانزده سالگی فیلمسازی را شروع کردم و وقتی میخواستم در فیلمم از آدم بزرگها استفاده کنم، من را باور نداشتند، بالطبع من سراغ نوجوانهای هم سن و سال خودم رفتم. دنیای آنها پاک است و خیلی حرفها را میشود صادقانه با این بچهها زد.»
ده سال دوری از فیلمسازی
جلیلی فیلمسازی است که تقریبا تمامی فیلمهایش در ایران توقیف شدهاند و حتی در سینماهای هنر و تجربه هم به نمایش در نمیآیند. او با اشاره به این نکته که حقیقت و واقعیت برایش تفاوت دارند دربارهٔ اینکه در ده سال گذشته فیلمی از او دیده نشده میگوید: «شاید در واقعیت فیلم نساختم، اما در حقیقت فیلم ساختم.» او اشاره میکند که در چند سال گذشته «برای امرار معاش چند تلهفیلم برای تلویزیون» ساخته و همچنین تعدادی هم کار مستند کرده است.
او میگوید فیلم داروگ که با الهام از شعر داروگِ نیما یوشیج ساخته و همچنین فیلم سینمایی مسیر معکوس که اخیرا ساختش را به پایان برده، در صورت به نمایش درآمدن جبران سالهای غیبتش را خواهند کرد.
غریبه بودن، جهانی بودن
جلیلی که در جهان بیشتر شناخته شده است تا در کشور خود، به مهماننوازی مردم شهر کوچک ویتره در فرانسه در برخورد با فیلمسازان جوان ایرانی اشاره میکند و معتقد است که «گرمی این مردم تا حدودی فضای ذهنی کارگردانان ایرانی را شکسته و تصور معمول آنها را از تفاوت میان ایرانیها و خارجیها» تغییر داده است. نکتهای که به اعتقاد او میتواند برای آنها تجربهای سازنده باشد.
بازیگر حرفهای یا نابازیگر؟
این کارگردان مطرح سینمای ایران که عمدتا با نابازیگران فیلم ساخته، با اشاره به سختی کارش با نابازیگران نوجوانان که گاه پرخاشجو و خشن میشوند میگوید که گاه از کار خسته میشود و میخواهد با بازیگر حرفهای کار کند. اما در انتها میافزاید: «در نهایت صداقتی که در غیرحرفهایها هست در حرفهایها نیست و باز هم بهناچار سراغ غیرحرفهایها میرویم.»
فیلمسازی در بیرون از ایران
جلیلی میگوید همه جا فیلم ساخته است و دنیایش با دنیای دیگران متفاوت است. او میافزاید: «دوستان خارجیام میگویند ابوالفضل در آیلند (جزیرهٔ) خودش زندگی میکند.» او که خود را فردی با باورهای مذهبی میداند شوخطبعانه میگوید: «خدا وقتی گِل من را سرشت، یک ملاقه هنر و معرفت به آن اضافه کرد و گفت برو که کائنات را برای تو آفریدم! گفت: کائنات را، نگفت ایران یا کرهٔ زمین را!» و میافزاید که از این نظر فرق زیادی بین جاهای مختلف دنیا نمیبیند چراکه «همه انسانیم و از یک مبدأ آمدهایم.»