وقتی همسایه ها در عرصه گردشگری از ایران سبقت میگیرند
بخش اقتصاد- بررسیها نشان میدهد که با وجود ظرفیتهای بالقوه گردشگری در ایران، کشورهای همسایه در این زمینه موفقتر عمل کردهاند.
در ارتباط با اهمیت بسیار نافذ و تاثیرگذار حوزه گردشگری در توسعه اقتصادی و درآمدزایی کشورها مطالب و مباحث متعددی منتشر و منعکس شده و پیش از این نیز در قالب گزارشها، مصاحبه ها و گفت و گوهای خبری به این موضوع اشاره شده است.
به تبع جذب گردشگر در ۲ عرصه داخلی و خارجی قابل تعریف است و به زعم کارشناسان برای توسعه گردشگری باید در هر ۲ بخش، تدابیر و تمهیدات لازم اجرایی شود و نادیده انگاشتن هر کدام از عرصه های اشاره شده (جذب گردشگر در دو حوزه داخلی و خارجی)،روند پیشرفت و شکوفایی این عرصه را با اختلال و نارسایی همراه خواهد ساخت.
آمار و اعداد موجود در رسانه ها نشان می دهد با وجود جذابیت های بسیار بالای موجود در ایران از حیث گردشگری همچنان بسیاری از افراد،گروه ها و خانوارهای ایرانی برای سیر و سیاحت، مقصد مورد نظر خود را از همسایگان همجوار ایران و برخی کشورهایی که هزینه تمام شده گردشگری برای سیاحان در آن، به نسبت پایین تر است، بر می گزینند.
در نقطه مقابل، کشور ایران آنچنان که باید در جذب گردشگر از کشورهای همجوار توفیق چندانی نداشته و با وجود افزایش نسبی ورود گردشگر به ایران در سالیان اخیر همچنان همسایگان ما موفقتر عمل کرده اند.
آنچنان که اخبار و گزارشات موجود نشان میدهد، در سال ۱۳۹۵ تعداد ورودی گردشگر به ایران بیش از ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر برآورد شده که عدد مذکور موید کاهش ۳۰۰ هزار نفری جذب گردشگر در مقایسه با سال ۹۶است و این امر نشان دهندة پَس رَفت ما در بخش جذب گردشگر خارجی به نسبت سال ۹۴ است.
در همین سال، تعداد گردشگران ایرانی که از کشور خارج شده اند، رقمی معادل ۹ میلیون و ۱۹۶ هزار نفر است که بیش از ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از این میزان، کشور عراق را مقصد گردشگری خود برگزیده اند که در واقع امر این طیف و گروه را میتوان در قالب گردشگران زیارتی مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد.
علی رغم حضور انبوه گردشگران ایرانی در آنسوی مرزها، میزان گردشگرِ ورودی از این کشور به ایران در سال ۹۵، حدود ۴۱۵ هزا نفر برآورد شده که امر مذکور گویای این واقعیت تلخ است که در ایران به منظور جذب گردشگر از کشورهای همسایه، تدابیر چندان سازندهای اتخاذ نشده، حضور بیش از ۵۰۰ هزار ایرانی درسال ۲۰۱۷ در کشور امارات و ورود تنها ۶ هزار اماراتی به ایران در سال ۱۳۹۵، تنها نمونهای از این مثال است.
به واقع تاکید بر جذب گردشگر از کشورهای همسایه از این حیث است که طبیعتا به دلیل بُعد مسافت کمتر، جذب گردشگر از کشورهای همسایه در صورت تیره نبودن روابط، میباید با سهولت هر چه بیشتری انجام پذیرد، اما حصول این امر ظاهرا برای ایران دشوار و سخت است.
منطق حکم میکند از حیث گردشگری به نقطهای دست یابیم که در گام نخست میزان ورودی گردشگر به ایران از تعداد حضور ایرانیان در آن سوی مرزها فراتر رود و به تدریج ضریب موفقیتها در این حوزه به میزانی افزایش یابد که با تکیه بر این صنعت، بسیاری از نارساییها و چالشهای اقتصادی کشور مرتفع شود.
مطالعات و بررسیهای انجام شده نشان میدهد توفیقات اقتصادی کشورها در سایه گردشگری، امری به شمار میرود که با تدبیر و درایت حاصل شده و واقعیت مذکور به روشنی در برنامه ریزی مُدَوَن مسئولان و فعالان گردشگری آنها مشهود و ملموس است.
به عنوان نمونه، در یکی از شهرهای کشورهای همسایه (که بنا بر مصالحی از اشاره مستقیم به نام آن پرهیز میکنیم) برای جذب گردشگر ایرانی در سالیان اخیر، تمهیدات بسیاری پیش بینی شده تا جایی که حتی در حوزه هتل داری، رستورانها و مراکز گردشگری به آموزش زبان فارسی برای کارمندان مراکز خدماتی و گردشگری مبادرت ورزیده اند.
به واقع این تنها نمونهای از برنامه ریزیهای انجام شده به شمار میرود و این در شرایطی است که ایران علی رغم برخورداری از فرصتهای گردشگریِ متعدد و البته برخی تلاشهای انجام شده در این راستا برای جذب گردشگر که انصاف حکم میکند به اقدامات و تلاشهای مسئولان ذیربط در کشور نیز اشاره شود، بنابرایندر بسیاری از حوزهها نیز غفلتهایی وجود دارد.
حالچه باید کرد؟
نباید از نظر دور داشت که افزایش جذب گردشگر از کشورهای همسایهبصورت دستوری امکان پذیر نیست و حصول آن مستلزم مجموعهای از اقدامات به هم پیوسته در بخشهایی متعدد همچون تبلیغاتی، زیرساختی، حمل و نقل، هتلداری، آموزش و ... خواهد بود.
به اعتقاد نگارنده الگوبرداری از کشورهای موفق دنیا در عرصه گردشگری، راهکاری مناسب برای افزایش رونق گردشگری در کشور به شمار میرود. بدون تردید میتوان ضمن حفظ موازین شرعی و اخلاقی و چارچوبهایی که از حیث ارزشهای اسلامی در این مرز و بوم مورد توجه است صنعت گردشگری را نیز تقویت نمود.
احمد اصغری قاجاری، رئیس کمیسیون گردشگری، اقتصادِ ورزش و اقتصادِ هنرِ اتاق ایران نیز در گفت و گویی با رسانهها در ارتباط با راهکار رونق گردشگری در ایران میگوید:حضور فعالانه بخش خصوصی و نقش آفرینی هر چه بیشتر آن، مهمترین عامل در توسعه و شکوفایی گردشگری به شمار میرود و میباید سایه سنگین دولت از عرصه گردشگری کشور کنار رود.
او معتقد است بروکراسی پیچیده اداری، موازی کاریها و... انگیزه لازم را برای نقش آفرینی بخش خصوصی در این حوزه تحت الشعاع قرا داده و بدون تردید هرآنچه از بخش مذکور برای حضور فعالانه در حوزه گردشگری حمایت شود، یقینا ضریب رونق و شکوفایی گردشگری نیز بیشتر خواهد شد.
اصغری قاجاری میگوید: بعضا شاهدیم در ایامی خاص، هزینه مسافرت به جزیره کیش به مراتب سنگینتر از حضور در برخی کشورهای همجوار است و با چنین اوصافی انتظار شکوفایی و رونق گردشگریِ داخلی دور از انتظار خواهد بود.