لزوم نظارت گسترده و عملی برای اجرای قانون منع تغییر کابری اراضی کشاورزی
محدثه فردی
تغییر کاربری اراضی کشاورزی برای استفادههای شخصی افراد غیربومی بهمنظور ویلا سازی و یا فعالیتهای عامالمنفعه دیگر و استفاده تجاری از این زمینها از عواملی است که موجب تخریب شالیزارهای استان گیلان شده و خطری جدی است که توجه ویژه مسئولان و متولیان امر را میطلبد.
تغییر کاربری زمینهای کشاورزی بنا بر بند «د» ماده 1 آئیننامه اجرایی قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها به هرگونه اقدامی گفته میشود که مانع از بهرهبرداری، استمرار کشاورزی اراضی زراعی و باغها در قالب ایجاد بنا، برداشتن یا افزایش شن و ماسه و سایر اقداماتی که بنا به تشخیص وزارت جهاد کشاورزی تغییر کاربری محسوب شود.
بنابراین بهموجب ماده یک قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب 31 خرداد ماه سال 1374 تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها در خارج از محدوده قانونی شهرها و شهرکها ممنوع اعلامشده و اصل بر عدم امکان تغییر کاربری این دسته از اراضی است مگر در موارد استثنایی و تحت پارهای شرایط که مرجع تشخیص و احراز آن کمیسیونی است که در تبصره 1 همین ماده پیشبینیشده است.
ویلاسازان و تجار عاملان تغییر کاربری اراضی کشاورزی استان گیلان
مالکان حقوقی اراضی و زمینهای کشاورزی باید بر اساس نوع کاربری این زمینها اقدام به تصرفات قانونی کرده و بهمنظور حفظ و ضرورت منافع و مصالح ملی، قانون از برخی تصرفات اشخاص و مالکین جلوگیری میکند ازاینرو، آن دسته از زمینها که کاربری کشاورزی و زراعی دارند، باید با توجه به موقعیت مکانی و جغرافیایی اراضی، به کاربری زراعی و کشاورزی خود ادامه دهند، اما متأسفانه باوجود قوانین جدی برای جلوگیری از تغییر کاربری اراضی کشاورزی تغییر کاربری و بایر گذاشتن زمینهای کشاورزی خصوصاً بهمنظور ساخت ویلا و تغییر آن از کشاورزی به دیگر ظرفیتها دائماً به چشم میخورد و خاطر دوستداران محیطزیست را مکدر میکند.
در استان گیلان به جهت ظرفیت پوشش گیاهی و کشاورزی مطلوب، وسعت زمین بهمنظور ساختن واحدهای مسکونی و تجاری بهمراتب از استانهای کویری محدودتر بوده و درنتیجه به دلیل آبوهوای مطلوب ارزش زمین در استان بسیار بالاتر است، به همین دلیل انتخاب زمین و تغییر کاربری حتی برای بهرهمندیهای عامالمنفعه دقت دوچندانی را نسبت به استانهای دیگر میطلبد و از طرفی مناظر زیبا و طبیعت بکر استان موجب علاقهمندی هموطنان برای ساخت ویلا در استان میشود که تخریب پوشش گیاهی و تغییر کاربری اراضی کشاورزی را به دنبال دارد.
مشکلات اقتصادی عامل ترغیب کشاورزان برای فروش زمینهای کشاورزی
فروختن زمینهای کشاورزی و علاقهمندی کشاورزان برای تغییر کاربری زمینهای کشاورزی به دلایلی هم چون عدم تمکن مالی و مسائل اقتصادی برمیگردد که متأسفانه سرعت این امر را دوچندان میکند، چراکه نبود شرایط مناسب کشاورزی در استان و متعاقب آن عدم فروش محصولات کشاورزی باقیمت مناسب کشاورزان گیلانی را دچار مشکلات معیشتی کرده و آنها را وادار به فروش زمینهای شالیکاری خود میکند.
عدم صدور مجوز تغییر کاربری سد محکمی برای فروشندگان و خریداران زمینهای کم یاب و باارزش استان گیلان است اما باوجود تمام این قوانین و دور از چشمهای ناظرین، ساخت ویلاهای غیرقانونی در زمینهای کشاورزی هم چنان ادامه دارد که این اتفاق ظلم بزرگی به طبیعت خدادادی استان گیلان بوده و متولیان امر باید با دقت و جدیتی بیشازپیش مانع ویلا سازیهای بیرویه در زمینهای کشاورزی استان گیلان شوند.
مخالفت جدی جهاد کشاورزی با تغییر کاربری اراضی کشاورزی
نماینده مردم رشت در مجلس شورای اسلامی دراینباره در گفتوگو با خبرنگار فارس در رشت با اشاره به تغییر کاربریها در اراضی شالیکاری و ممنوعیت آن طبق قانون اظهار کرد: در استان گیلان وضعیت تغییر کاربریها نسبت به سایر است آنها بسیار مطلوب است
محمدصادق حسنی به برخی تغییر کاربریها در راستای اجرای طرحهای هادی و یا شهرسازیها اشاره کرد و افزود: برخی از مناطق ازجمله شهرهای تازه تأسیس همچون لولمان حدود دو سالی است که از وضعیت روستایی خارجشده و جزو مصادیق تغییر کاربری محسوب نمیشوند.
وی ساختوسازها در مناطق محدوده شهر را قانونی دانست و گفت: جهاد کشاورزی استان بهشدت با تغییر کاربریها مخالف است و تاکنون ساختوسازهای غیرمجاز از سوی دستگاههای متولی تخریبشدهاند.
عدم کشت چندساله زمینهای کشاورزی هیچ حقی برای تغییر کاربری ایجاد نمیکند
رئیس جهاد کشاورزی استان گیلان نیز با تأکید بر اینکه زمینهایی که توانایی کشاورزی دارند تحت هیچ شرایطی مجوز تغییر کاربری نمیگیرد اظهار کرد: این فکر که اگر کشاورز زمین کشاورزی را چندین سال بلاکشت بگذارد مجوز تغییر کاربری آن صادر میشود تفکری نادرست بوده و هیچ حقی برای تغییر کاربری ایجاد نمیکند.
علیرضا شعبان نژاد با اشاره به زمینهایی که خلاف قانون تغییر کاربری داده و در محاکم قضایی محکومبه تخریب و جریمه میشوند گفت: برخی از زمینهای کشاورزی، در چند سال اخیر در طرح هادی تغییر کاربری پیداکرده که امروزه در طرح هادی نیز کاربری زمینهای کشاورزی حفظ میشود.
وی با بیان اینکه در سه سال اخیر در بازنگری طرح هادی با همکاری بنیاد مسکن قریب به 20 هزار زمین کشاورزی از این طرح خارجشده افزود: در پیشروی شهرها در ارتباط با نقشههای شهری برخی از زمینهای کشاورزی به زمینهای تجاری تغییر کاربری پیداکردهاند که این اقدام نیز در حوزه زمینهای کشاورزی نادرست است.
رئیس جهاد کشاورزی استان گیلان با اشاره به فعالیت 15 گشت امور اراضی با چراغ گردان در استان گفت: سامانه 131 آماده دریافت گزارشهای مردمی در حوزه تخلفات تغییر کاربری و حفظ این طبیعت خدادادی است، و از طرفی مراکز دهستانها و مدیریت شهرستانها چشمهای تیزبین جهاد کشاورزی برای جلوگیری از تغییر کاربری و حفظ محیطزیست هستند.
شعبان نژاد با تأکید بر عدم صدور مجوز تغییر کاربری برای زمینهایی که دارای استعداد کشاورزی هستند بیان کرد: در آغاز طرح هادی تغییر کاربری زمینهای کشاورزی حاد بود اما اکنون بههیچعنوان اجازه اینکه یک سانتیمتر از زمینهای کشاورزی در طرح هادی قرار بگیرد داده نمیشود.
بومگردی، رشد اقتصادی و عدمتغییر کاربری شالیزارها
وی با اذعان به اینکه سه در صد از تولیدات کشور را استان گیلان تأمین میکند تصریح کرد: بیش از 15 درصد بهرهبرداران کشور در گیلان قرار دارند و ازآنجاکه گیلان استانی مسافر پذیر و دارای طبیعتی خدادادی است عاملی برای ترغیب هموطنان برای ساخت ویلا شده که این امر توأمان با عدم رونق کشاورزی، عاملی برای رغبت مالکین به فروش و بهتبع آن تغییر کاربری اراضی میشود.
رئیس جهاد کشاورزی استان گیلان با اشاره به طرح بومگردی و تأکیدات استاندار گیلان در این طرح بهمنظور افزایش توان اقتصادی کشاورزان گفت: در طرح بوم گردی به هیچ زمین کشاورزی مجوز تغییر کاربری داده نمیشود و اصلاح خانههای روستایی و صرفاً ساختوساز در بافت روستایی در دستور کار قرارگرفته است.
تداوم حیات انسان درگرو حراست از زمین
زمین نقش به سزایی در زندگی انسان ایفا میکند چراکه عاملی حیاتی برای رشد گیاهان و بنابراین تأمینکننده غذای اوست، بنابراین تأمین امنیت تغذیه و زنده ماندن بشر درگرو توسعه کشاورزی و رشد تولیدات غذایی است که بدون تردید تنها راه حفظ آن حراست از اراضی کشاورزی و تولیدات غذایی است.
در حال حاضر تداوم حیات انسان در آینده درگرو اجرای اعمال درست انسان در مواجهه با طبیعت و محیطزیست است که تا امروز به دلیل نامهربانیهای زیاد بشر آسیبهای زیادی به چرخه طبیعت واردشده که چرخه زندگی بشری را نیز با تهدید مواجه کرده است.
بهرهبرداری بهینه و انتخاب مسیر درست و برخورد شایسته با طبیعت یکی از بزرگترین دغدغههای بشر است چراکه حیات امروز و آینده او را تهدید میکند ازاینرو با توجه به اهمیت موضوع تغذیه آینده بشر و سلامت طبیعت، نظارت دستگاههای متولی و دولتی برای مدیریت بهرهوری و بهینهسازی زمینهای کشاورزی از برنامههای مهمی است که دولتها باید به آن دقت بیشتری داشته باشند.