گفتوگوی اختصاصی گیلان امروز با مهدی لسانی، مدیر پژوهش و برنامهریزی معاونت تبلیغات آستان قدس رضوی پنجره ای رو به خورشید
از نظر فراوانی، زائرین گیلانی رتبه 20 را در بین 31 استان کشور دارند
گیلان امروز، رقیه ابراهیمزاده اصلی- اگر هر سال هم زائر امام رضا باشید باز هم با طرح های عمرانی یا فرهنگی جدید مواجه می شوید. مشهد مثل بعضی از شهرها نیست که به فاصله هر چند سال نوری پروژه ای با هزاران اما و اگر در آن کلید بخورد و بعد به حال خود رها شود!
نمی توان گفت وجه عمرانی حرم مطهر غالب است یا وجه فرهنگی آن. اما بیشک توسعه هر دو بخش پول می خواهد. فضای معنوی در صحن ها و رواق ها و اطراف ضریح بی اختیار آدم را دقایقی از مسایل دنیوی تا حدی دور می کند. یکی زیر لب می گوید یا غریب القربا و صلواتی می دهد و دستی به صورت می کشد... دیگری محو زیبایی گلدسته و گنبد طلا اش شده است که همچون پنجره ای رو به خورشید می درخشد... و نفر دیگر مست از عطر و بوی گلاب ناب محمدی که تمام فضای ضریح را در بر گرفته دست به قنوت می برد و با صدای بلند دعا می کند، برای همه دعا می کند و از این امام همام می خواهد که شفیع او نزد پروردگار باشد... چند نفر هم به نشانه احترام دست بر سینه می گذارند و از همان دور سر خم می کنند و با خضوع و ملتمسانه با او درد دل می کنند... همه چیز برای راحتی زائران تدارک دیده شده است. رهگذری هم به طنز می گوید مشهدی ها به خاطر زائران درآمد خوبی دارند! (البته متاسفانه باید بگویم بازار مشهد هم بسیار سوت و کور بود...)
در همهمه و شلوغی صحن ها که هر کس به کاری مشغول است، خادمین امام رضا مشغول راهنمایی زائرین هستند، جارو می کنند، پلاستیک برای کفش ها می دهند، نظافت حیاط و صحن ها را انجام می دهند، در رواق های مختلف پیگیر نذورات می شوند و یا به گمشده ها کمک می کنند. گروهی برای نماز فرش ها را در حیاط صحن می گسترانند. مهمانسرا هم که به هنگام نهار و یا افطار در ماه مبارک رمضان حال و هوای خود را دارد. زیارتی می کنم و خلاصه فرصتی دست می دهد تا پس از راز و نیاز محو گچ بری ها و چلچراغ ها و فرش ها شوم و در دل به هنرمندان آن ها احسنت بگویم. ولی همه این ها باعث نمی شود که از کار خبری و تهیه مصاحبه و گزارش غافل بمانم. به خاطر همین قرار یک گفت و گو با آقایمهدی لسانی، مدیر پژوهش و برنامهریزی معاونت تبلیغات آستان قدس رضوی را هماهنگ می کنم و طبق قرار، روز بعد راس ساعت هفت و نیم صبح در دفتر ایشان حاضر می شوم.
این مصاحبه را در ادامه بخوانید:
چه تعداد زائر در سال دارید؟
عددی که توسط استانداری خراسان رضوی اعلام می شود سی هزار زائر است که طی سال به حرم مطهر مشرف می شوند.
بخشی از این جمعیت در مناسبت های خاص مثل عید نوروز مشرف می شوند که امسال عید هم بر اساس مراجع رسمی حدود هشت میلیون نفر زائر داشتیم.
در همین آغاز مصاحبه مشتاق هستم بدانم چه تعداد از این زائرین گیلانی هستند؟
خب ما در قالب طرح شناسایی ویژگی های زیارتی، فرهنگی و اجتماعی زائرین از دو بعد فراوانی و زائر فرستی استان ها را رتبه بندی می کنیم. که در سال 96 از نظر فراوانی گیلان رتبه 20 را در بین 31 استان کشور دارد. و از نظر زایرفرستی رتبه گیلان در بین 31 استان 24 است.
این آمار چطور جمع آوری و جمعبندی می شود؟
در مورد برنامه های فرهنگی حرم مطهر لطفا توضیحاتی بفرمایید.
یکی از وظایف ما نیازشناسی زائر هست که در طول سال با طرحهای پژوهشی مختلف بررسی می شود و در سال گذشته پنج طرح پژوهشی و 80 نظرسنجی را اجرا کردیم. از جمله طرح شناسایی ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی زائران بود که به مدت یک سال در اینجا انجام شد بهصورت 24 ساعته و از دربهای مختلف حرم مطهر(12 در) در ساعت های مختلف و براساس فرمول ریاضی و پژوهشی آمارگیری شد و جامعهی آماری ما 15 هزار نفر بودند و براساس آن طرح موضوعات و سوالات مختلفی از زائران پرسیده شد مثلا این که زائر هستند یا از مشهد مشرف شدند و یا این که چندبار در سال مشرف میشوند و از چه مسیری میآیند، میزان ماندگاری شان در حرم چقدر است، آیا فقط برای زیارت می آیند یا در برنامه های فرهنگی حرم هم حضور پیدا می کنند، رضایتشون از امکانات حرم به چهصورت است و سوالاتی از این قبیل از زائران پرسیده میشود. که وضعیت استان گیلان نیز در این خصوص در دو بخش آماری وجود دارد یکی فراوانی حضور زائران گیلانی است و دیگر رتبهبندی و استانهایی که بیشترین زایر را فرستاده اند به نسبت جمعیت محاسبه می شود. مثلا از نظر فراوانی حضور بعد از خراسان رضوی که طبیعتا بالاتر است استان تهران و اصفهان بیشترین زائر فرست را از نظر آماری دارند. ولی از نظر درصد جمعیت استان، بیشترین زائر فرست مربوط می شود به خراسان جنوبی.
آستان قدس کلا چه تعداد نیرو دارد؟ نیروهای ثابت و افتخاری؟
نیروها که بحث ساختاری است ولی بهطور کلی حدود سی هزار خادم در حرم مطهر داریم.
سی یا سی و دو هزار؟
خب بهطور تقریبی مقدار ثابت را در نظر میگیریم. چون همیشه تعدادی در مرخصی هستند و یا احتمال ریزش و رویش و جایگزینی هست. بنابراین در مجموع حدود سی هزار نفر را اعلام میکنیم که از این تعداد بخشی در معاونت تبلیغات و بخشی در معاونت اماکن متبرکه هستند. در معاونت تبلیغات خدمات فرهنگی به زائر ارایه میشود مثل برگزاری نماز جماعت، برگزاری محافل قرآنی و نظایر آن. و خدامی که در معاونت اماکن متبرکه هستند وظیفه خدمات رسانی به زائران در فرآیند زیارت را بهعهده دارند. مثل فراشی، دربانی و کفشداری که در مسیر زیارت انجام میشود.
که در واقع این سی هزار نفر همه نیروهای افتخاری هستند؟
بله، البته طرح «توسعه خدمت و خادم»، هم توسط مرکز علوم خادمین اجرا می شود،چون بالاخره ظرفیت حرم مطهر محدود است و نمیتوان بدون برنامهریزی ظرفیت خدام را افزایش داد چون متقاضی هم زیاد است. اما در طرح توسعه خدمت و خادم کا اخیرا شروع شده و استقبال خوبی هم داشته هرکسی در شهر خودش میتواند هر خدمتی را که میخواهد ارایه بدهد و همانجا خادم امام رضا(ع) باشد و ساعتهایی را به این امر اختصاص دهد و در طول سال نیز میتواند در نوبتهایی به حرم بیاید و خدمت خود را انجام دهد.
زائران خارجی بیشتر از کدام کشورها هستند؟ گفتید براساس آمار استانداری خراسان رضوی هشت میلیون در طی عید و سی میلیون در طی سال زائر دارید.
بله، بیشترین جمعیت زائر خارجی طبیعتا عرب زبان و اردو زبان و سپس آذری زبان هستند. زائران عرب زبان بیشتر از کشور عراق هستند. که البته میزان زائر خارجی تاحدی به مسایل منطقه هم بستگی دارد. وقتی جو منطقه آرام باشد زائران کشورهای دیگر مثل بحرین، کویت، عربستان هم می آیند. ولی در شرایط فعلی بیشتر از عراق زائر داریم. البته زائران کشورهای دیگر معمولا در مناسبتهای قمری حضور دارند. یعنی در مناسبت عید نوروز که یک مناسبت شمسی است کمتر می آیند.
طرح های جدید فرهنگی هم دارید؟
یکی از طرحهایی که اخیرا دارد انجام میشود «طرح آداب زیارت» است که پایگاههای فرهنگی مختلف در این مورد در ورودی ها گذاشته شده است و البته علاوه بر بنرهایی که آداب زیارت در آن ذکر شده خدمات جانبی مشابه بهصورت مشاوره نیز به زائران داده میشود. چه بهصورت فردی چه گروهی و یا برای کودکان. در واقع آموزههای اهل بیت را درخصوص مفهوم زیارت و آداب زیارت به مراجعهکنندگان ارایه میدهند تا هم کیفیت زیارت بهتر باشد و هم از آسیبهای احتمالی و مباحث خرافی پرهیز بشود.
بعضی از افراد اعتقاد دارند در سالهای اخیر دیدگاههای مذهبی مردم و عقاید مردم نسبت به مسایل مذهبی کمرنگ شده. باتوجه به صحبتهایی که کردید و گفتید تلاش میشود از خرافه پرهیز شود. نظر شما در این مورد چیست؟
خب این یک بحث علمی است. آقای مسعود آذربایجانی و برخی دیگر از محققین دانشگاهی و حوزوی کتابها و مقالاتی را منتشر کردهاند راجع به شاخصهای دینداری. در شاخصهای دینداری، مولفههایی هست که در قالب پرسشنامههایی که استاندارد بینالمللی دارد یعنی پرسشنامه ویژه مسلمانان، ویژه مسیحیان و ... این موضوع را بررسی میکنند که پیمایش ملی است. یعنی اظهارنظر در این خصوص اگر با اتقان علمی همراه باشد لازم است در قالب پژوهشهای معتبر دانشگاهی انجام گیرد.
در دفتر پژوهش آستان قدس با این عنوان بررسیهایی انجام شده؟
ما با این عنوان که اگر بخواهیم شاخصهای دینداری را بسنجیم و یا میزان دینداری را بسنجیم، خیر، پژوهشی انجام نشده در اینجا. ولی از زائ ران سوالهای مرتبط را میپرسیم. مثل اینکه آیا در شهر خودشان به مسجد میروند، یا نماز میخوانند و ... . یعنی میزان پایبندی به نماز یکی از شاخصهاست. ولی باید مجموع پرسشها با شاخصها با روایی و پایایی در یک مقیاس ملی با استاندارد مورد پژوهش و بررسی قرار بگیرد تا بتوان در مورد این موضوع قضاوت کرد. ولی بهصورت کلی دو بعد مهم است. یکی ظاهر دینداری و دیگری باطن و عمق دینداری است که در مجموع در مورد این شاخصها شاید بتوانیم بگوییم که شاهد نوعی تحول بودهایم. مثلا میزان پایبندی ظاهری برخی از افراد نسبت به بعضی از مناسک دینی کاهش یا افزایش داشته باشد و در عمقش نیز باز بههمین ترتیب. مثلا درک اجتماعی که مردم دارند که در ایران حالا با کلید واژه «بصیرت» از آن نام برده میشود، قدرت تحلیل اجتماعی و قدرت درک مسایل مرتبط را کم یا زیاد کرده باشد.
فکر میکنید همین تحولات احتمالی را که اشاره کردید ناشی از چه چیزهایی باشد؟
خب طبیعتا تحولات اجتماعی که در ایران اتفاق افتاده، رشد دانشگاهها، از طرف دیگر تحولاتی که پس از انقلاب رخ داد و مردم با انواع شرایط مختلف بینالمللی مواجه شدند و انقلاب با تحولات مختلفی دستبه گریبان بوده، باعث شده مردم ایران از سطح بصیرت و قدرت درک عمومی و تحلیلی مسایل اجتماعی بالایی برخوردار باشند و درک مردم ایران نسبت به گذشته هم به واسطه سواد و هم رسانهها و مجموع آزمونهای اجتماعی و سیاسی و کلا تحولاتی که اتفاق افتاده درک بسیار عمیقتری از این جنبه باطنی یعنی میزان فهم مردم نسبت به دین به خواستههای دینی و آرمانهای دینی از نظر ما قطعا باید برایش پژوه.ش صورت بگیرد
مردم یاران جزء بصیرترین مردم دنیا هستند. از این جهت از نظر ما، ارتقایی در دینداری محسوب میشود. ولی بعضی از شاخصهای دیگری که کاهش داشته یا افزایش داشته هم داریم و به تعبیر رهبری که «ریزش و رویش داریم» هر دوتا را داشتهایم. اما این که هر دو اینها در یک قالب یک مجموعه منسجم دیده شود نیاز به پژوهش مستقلی در این زمینه است.
آستان قدس در استانهای مختلف از جمله در گیلان «رشت» دفتر نمایندگی دارد. کار این دفاتر نمایندگی دقیقا در استانها چیست؟ یکی از مهمترین اهداف تاسیس این نمایندگیها این است که بتوانند امکان حضور زایرانی که محروم و مستضعف هستند را در حرم مطهر تسهیل کنند.
یعنی الان یک سری افراد مراجعه میکنند به این نمایندگیهای آستان قدس در استانها تا بتوانند به زیارت امام رضا (ع) بیایند؟
بله، معاونت امداد مستضعفین به کمک دفاتر نماینده استانی طرحی را دارند در کشور اجرا میکنند بهنام «طرح زایر اولی» و با آماری که در سال 1396 اعلام شد، 600 هزار نفر را از استانهای مختلف در قالب این طرح «زایر اولی» از طریق دفاتر نمایندگی آستان در استانها بهکمک مجموعه مسوولین استانی که در این زمینه میتوانند آمار و اطلاعات موثق را ارایه بدهند مثل کمیته امداد و بهزیستی و دستگاههای مرتبط دیگر به حرم مطهر مشرف شدند و خدمت دوم آنها نیز این است که وظیفه دارند کسانی که میخواهند در سراسر کشور بهعنوان خادم امام رضا (ع) باشند را شناسایی میکنند و در موضوعات مختلف ردهبندی میکنند و این عزیزان در استان خودشان، کاری را که دارند انجام میدهند، ساعتی را به خدمت به امام رضا (ع) اختصاص میدهد. یعنی همان خدمتی را که خودشن برای مردم انجام میدهند به نیت خدامی امام رضا انجام می دهند و اسمشان به عنوان خادم امام رضا ثبت می شود. مثلا اگر فرد معلم است به کمیته امداد اعلام میکند که من حاضرم شش ساعت به عنوان خادم امام رضا (ع) کارم را ارایه دهم. یعنی کار خودش را به صورت افتخاری بهعنوان خادم امام رضا (ع) به مردم ارایه میدهد. در واقع هدف ما از این طرح گسترش «خدمت و رافت» است. یعنی گسترش مهربانی در جامعه از طریق اهل بیت. تا ساعتی از عمرمان را برای تقرب به امام، به مردم خدمت کنیم. در واقع این ساز و کار برای این که بتواند کل مردم را در کشور پوشش بدهد، یکی از وظایف دفاتر نمایندگی آستان در استانهاست.
دفاتر نمایندگی آستان قدس در استانها، بودجه مخصوص به خودشان هم دارند؟
طبیعتا باید اعتبارات مشخصی هم داشته باشند که زیرمجموعه معاونت امداد مستضعفین هستند.
گویا تعداد معاونت های آستان قدس افزایش یافته است.چرا؟
بله، الان معاونت تبلیغات اسلامی، معاونت اماکن متبرکه، معاونت اماکن املاک و اراضی، معاونت حقوقی، معاونت ارتباطات و رسانه و معاونت امداد مستضعفین داریم. چون ساختار رو به توسعه است. و بعضی از واحدها برای ارایه خدمات و اطلاع رسانی بهتر تبدیل به معاونت شده اند. لازم است اضافه کنم یکی از طرحهای توسعه فرهنگی همین معاونت ارتباطات و رسانه است چون قبلا کارهای مرتبط در قالب روابط عمومی انجام میشد. اما الان با گستره فعالیت بیشتر میتواند رسانههای مختلف اعم از دیداری، شنیداری، مکتوب و فضای مجازی را پوشش بدهد. یعنی سطح فعالیت این حوزه، به سطح معاونت ارتقا پیدا کرده است. یا اداره امداد زائران بود که اکنون به معاونت امداد مستضعفین گسترش پیدا کرده است تا خدمات بیشتری را به زائران ارایه دهد.
شما به گیلان هم سفر کردید؟
من یک بار به گیلان آمدم.
تازگی یا خیلی وقت پیش، در کدام شهر بودید؟
تقریبا 10 سال پیش. هم به شهر رشت رفتیم و هم به آستانه اشرفیه. یعنی طرحی بود با عنوان «زیر سایه خورشید» که از طرحهای فرهنگی آستان قدس است و در ایام میلاد کسانی که توفیق حضور در مشهد ندارند، کاروانهایی از خادمین مختلف آستان قدس به استانها اعزام میشوند و در آن استان برنامههای فرهنگی و جشنواره امام رضا (ع) را به کمک تشکلهای مردمی انجام میدهند. آنجا منطقهای بود که بهنام «خواهر امام» در رشت معروف است، ما به آنجا رفتیم و زیارت کردیم، همچنین آستانه اشرفیه را زیارت و بازدید کردیم. بعد از چند شهر و روستای اطراف دیدار داشتیم و از چند موسسه و بیمارستان بازدید داشتیم و تقریبا سه روز در خدمت مردم گیلان بودیم.
بخشی از جشنواره ملی رضوی نیز هر سال از طریق اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان انجام میشود.
بله، همینطور است.
کلا درآمد و هزینه آستان قدس چهقدر است؟
این سوال یا باید از معاونت ارتباطات رسانه پرسیده شود یا قایم مقام آستان قدس. چون حیطه عملکردی ما در مورد مسایل فرهنگی حرم مطهر است و این.که درآمد آستان قدس چهقدر است در حوزهی ما نیست.
خب در همین حوزه حرم که مربوط به شما میشود بفرمایید درآمد و هزینه چقدر است؟
باید سوال کنم چون ما در مسایل مالی ورود نمیکنیم. البته رقمها را میدانیم اما در حوزه رسانهای که شما دارید اطلاعرسانی میکنید باید از معاونت ارتباطات و رسانه سوال کنم که میخواهند اعداد و ارقام را اعلام کنند یا نه.
من دنبال اعداد دقیق و جزیی نیستم. بلکه بهطور کلی دارم میپرسم،مثلا این که در سال 96 چهقدر نذورات جمع شده، چهقدر هزینه شده و مواردی از این دست.
اعداد میدانید که یک چیزی است که ما چون در جلسات شرکت میکنیم مطلع میشویم ولی چون مرجع مسوول برای اعلامش نیستم نمیتوانم بگویم. اگر مرجع مسوول بودم میگفتم. ولی چون مدیریت برنامه و بودجه داریم که مسوولیت این بخش را دارد مثل این میماند که وزیر مسکن در مورد آموزش و پرورش گزارش بدهد. ولی بهصورت کلی درآمد آستان قدس از محل موقوفات و نذورات است که توسط مردم انجام میشود و این موقوفات و نذورات برخی قدیمی هستند و برخی جدیدا دارد اتفاق میافتد و باتوجه به استقبال عمومی و ماموریتی که به ما سپرده شده در داخل حرم «دفاتر وقف و نذر» تاسیس کردیم و در این دفاتر «وقف و نذر» به زائران در مورد وقف و نذر مشاوره هم میدهیم و احکام فقهی و شرعی مرتبط را به آن ها میگوییم تا اگر میخواهند در این موارد تصمیمگیری بکنند، به گونهای باشد که وقف و نذر آن ها متناسب با نیازهای روز جامعه باشد.
لابد آماری از کل موقوفات در کشور هم نمیتوانید به من بدهید.
متاسفانه همینطور است. باید از معاونت حقوقی پرسیده شود.
خب موضوع صحبت را عوض کنیم. بفرماییدگنبدهای طلای حرم مطهر واقعا طلاست؟
بله، روکش تمام گنبدهای .حرمهای اهل بیت، در مشهد، قم، نجف، کربلا طلاست
طبیعتا در مناسبت های مذهبی دفتر پژوهش ها فعالیت بیشتری دارد.
ما خدماتی را که به زائرین ارایه میکنیم در قالب پنجاه عنوان تبلیغی است که ویژه خدام، زائ رین و مجاورین ارایه میشود و مهمترین آن ها برگزاری نمازهای جماعت، محافل قرآنی، جلسات پرسش و پاسخ، برگزاری جشن تکلیف برای مدارس و خدمات فرهنگی مشابه است که بهصورت روزانه و هفتگی انجام میشود و در مناسبتهای ویژه، حجم برنامهها متناسب با تقاضای زائرین تغییر میکند. مثلا در ماه مبارک رمضان فعالیت در حوزه قرآنی 10 برابر نسبت به دیگر ایام سال افزایش پیدا میکند.
آیا آستان قدس و یا مشخصا همین بخش فرهنگی که شما تشریف دارید با پارکهای علم و فناوری هم ارتباط دارد؟ یعنی برای ارایه کارهای فرهنگی آیا شده از خلاقیت و نوآوری فعالان در پارک علم و فناوری مثلا درخصوص نرمافزارهای جدید هم استفاده کنید؟
استفاده از ظرفیتهای علمی جزء اولویتهای ما هست. منتهی هر بخشی متناسب با ظرفیت خودش کار را انجام میدهد. مثلا در مورد بهرهگیری از ظرفیتهای پارکهای علم فناوری بخشی برمیگردد به معاونت عمران و یا غیره. ما کارهایی را که در بخش فرهنگی میخواهیم انجام بدهیم هر سال فراخوانش را اعلام میکنیم. براساس این فراخوانها از سراسر کشور دانشگاهها، پارکهای علم و فناوری و هرجایی که بتواند به نیازهای ما پاسخ دهد میتوانند طرحهای پیشنهادی خود را برایمان بفرستند. مثلا سال گذشته از جهاد دانشگاهی مشهد، از دانشگاه اصفهان، از دانشگاه شهید بهشتی و ... طرح داشتیم که به قرارداد هم رسید.
در مورد مشارکت آستان قدس در طرحهای اقتصادی هم که طبیعتا نمیتوانید چیزی به ما بگویید
خب، مباحث اقتصادی آستان هم مربوط به سازمان مرکزی و مدیریت برنامه و بودجه میشود.
فکر می کنید چقدر از زائران از فعالیت های بخش شما بهره مند شوند؟
ما به صورت کلی در حرم مطهر از نظر برنامهریزی فرهنگی روی سه محور فرهنگ دینی، فرهنگ رضوی و فرهنگ انقلاب اسلامی کار می کنیم. در حوزه فرهنگ دینی این مجموعه معارف اهل بیت را در قالب کتاب، مجله، تبلیغات محیطی، تیزر تلویزیونی، کانالهای فضای مجازی و در حوزه فرهنگ رضوی عمدتا در مورد معارف رضوی، زیارت و در حوزه فرهنگ انقلاب اسلامی نیز درخصوص نشر دیدگاههای مقام معظم رهبری تمرکز داریم و براساس اینها نیز در طول سال از حدود سی میلیون زایری که به حرم مطهر مشرف میشوند حدود 15 میلیون نفر از این خدمات فرهنگی بهرهمند میشوند.در حرم مطهر حدود 40 گروه علمی وجود دارد که در ادارات مختلف هستند و هر اداره باتوجه به نیازهای تخصصی زائرین بهکمک نخبگان دانشگاه آماده ارایه خدمت و آموزش به زائرین هستند. مثلا در بخش کودکان، در بخش احکام و بخش پرسش و پاسخ و غیره که جملگی در راستای افزایش اطلاعات زائران است.
اخیرا در صحنهای مختلف توسط بانوان نیز وعظهایی ارایه میشود. این وعاظ آیا از نیروهای ثابت آستان هستند یا افتخاریاند؟
هم ثابت هستند و هم افتخاری. اما این افراد .در واقع مبلغ مدعو هستند.ما 3300 مبلغ مدعو داریم که از اساتید دانشگاه و حوزه هستند که متناسب با ساعتهایی که وقت دارند به حرم میآیند. از سراسر کشور و یا مشهد هستند یعنی نیروهای آستان قدس نیستند بلکه مبلغ مدعو هستند دعوت میشوند برای حلقههای معرفت و ارایه سخنرانی که امیدواریم همه ی این فعالیت ها باعث شود تا زیارت بهتری برای زائران رقم بخورد.