ناصر تقوایی: یک لحظه تصویر کیارستمی از پیش چشمم نمیرود
بخش فرهنگی- ناصر تقوایی با ابراز تاسف از درگذشت عباس کیارستمی درباره جایگاه سینمای ایران در جهان امروز صحبت کرد.
به گزارش مهر، در نخستین شب از هفته فیلم ناصر تقوایی که روز یکشنبه ۳مرداد برگزار شد، گزیده فیلمهای پیش از انقلاب این کارگردان در تالار شهناز خانه هنرمندان روی پرده رفت و در ادامه نشست نقد و بررسی این فیلمها با حضور ناصر تقوایی، سیروس الوند، فریدون جیرانی و جواد طوسی برگزار شد.
در ابتدای این نشست جواد طوسی ضمن ابراز خوشحالی از مرور آثار تقوایی گفت: در دورانی که به هر دلیل انقطاعی در مسیر فیلمسازی تقوایی ایجاد شده است، میتوانیم ببینیم که چگونه هویتمندی و شناسنامه این فیلمساز مشمول مرور زمان نشده است. فیلمهای «قیصر»، «گاو» و «آرامش در حضور دیگران» را میتوان به عنوان قلهها و نقاط شاخص موج نو سینمای ایران معرفی کرد؛ هر کدام از این آثار دلایل متقاعد کنندهای دارند که به عنوان پیشقراولان این مسیر در نظر گرفته شوند. همچنین از مقایسه میان این فیلمها میتوان پی برد که چطور مهرجویی و تقوایی هر کدام سراغ متنی متفاوت از غلامحسین ساعدی رفتهاند و این چه نسبتی با دغدغههای فلسفی مهرجویی و نگاه مبتنی بر روانکاوی تقوایی دارد.
پس از آن ناصر تقوایی به روند رشد سینما در جامعه ایران پرداخت و گفت: سینما تنها با یک عنصر سر و کار ندارد، بلکه همچون زندگی با همه چیز در ارتباط است. مجموعه شرایط هنرهای مختلف، در سینما باید به هماهنگی برسند تا حاصل آن دلچسب باشد. فرقی ندارد فیلم تجاری، تبلیغاتی، سریال تلویزیونی باشد. البته سینما وجوهی جدی نیز دارد، اما در نهایت در همین سالنها است که سینما شکل میگیرد. یک تماشاچی خوب قادر است با درک لحظهایِ خود، تمام یک سالن را به هوشیاری برساند. چنین تماشاگری به طور ناگهانی و غریزی، عکسالعملی نشان داده که به سرعت به بقیه حاضران در سالن منتقل میشود و چنین اتفاقی هیچگاه با دیدن فیلم در خانه رخ نمیدهد.
تقوایی ادامه داد: لازم است پیش از شناخت سینما، شناخت خود از تماشاگران را بالا ببریم. در غیر این صورت مورد استقبال اجتماعی قرار نخواهیم گرفت. هنرمندانی که از زبان هنر به خوبی بهره گرفته و حرف خود را به شکلی روشن و شفاف بیان میکنند، تعداد بیشتری از افراد جامعه را به سوی خود جذب میکنند. این گونه است که سینما گردش اقتصادی عظیمی پیدا کرده و تبدیل به حرفهای بزرگ و مرتبط با دیگر مشاغل میشود. فراموش نکنیم که برای رونق بخشیدن به دیگر کسب و کارها، راهی جز رشد هنر نداریم. ضمن اینکه بحث افرادی که خود هنر و زبان هنری را رشد میدهند، جدا است؛ چنین افرادی به دنبال فروش بیشتر و نفوذ در میان مردم نیستند. اما هر دو دسته باید در کنار هم فعالیت کنند و به رشد سینما یاری رسانند.
کارگردان «ناخدا خورشید» توضیح داد: سینمای ایران دیگر یک سینمای جوان نیست. عجیب است که در میان هنرهای مدرن، سینما خیلی زود به ایران وارد شد و به سرعت نیز با موفقیت روبرو شد. آن گونه که لالهزار تهران را به پر رفت و آمدترین و تجاریترین منطقه این شهر تبدیل کرد. به مرور زمان از تعداد فیلمهای وارداتی کاسته و بر تولید داخلی افزوده شد. امروز سینمای ایران توانسته در جامعه جای شعر را بگیرد. شعر در طول ۸قرن مهمترین هنر ایران بود و سینما در عرض ۵۰سال جای آن را گرفت و این یک تحول عظیم در جامعه ایران است.
تقوایی در ادامه گفت: سینما باید روی پا خود ایستاده و برای خود بنویسد و تولید کند. متاسفانه در این زمینه چندان پیش نرفتهایم، کارگردان فراوان داریم اما نویسنده مورد نیاز سینما اندک است. سینما هنر بومی ما نبود، اما به سرعت در جامعه ما جا افتاد و تبدیل به برترین هنر ما شد. سینمای ایران توانسته پا از مرزها فراتر نهاده و در فرهنگهای دیگر نمود پیدا کند. این سینما است که راه را برای دیگر هنرها مانند نقاشی، موسیقی باز کرده است. امیدوارم علاقمندان به سینما در هر شغل و مقامی که هستند، کار کنند تا سینما مانند نفت به دنیا صادر شود. بچههای ما این توانایی را دارند و به بنیادهایی برای سرمایهگذاری نیز نیاز داریم. سینمای ایران امروز یک سینمای مقلد نیست. کسانی مانند کیارستمی داریم که در خارج از ایران مقلدان فراوانی دارد.
کارگردان «آرامش در حضور دیگران» ادامه داد: در عالم هنر تنها یک نگاه داریم و آن نگاه انسانی است. اما زنان مسائلی دارند که ممکن است در فیلمهایی که مردان میسازند دیده نشود، بنابراین خود آنها باید دست به کار شوند. آنها در زندگی خود چیزهایی میبینند که مردان قادر به دیدن آنها نیستند. فیلمی که توسط زنان جامعه ساخته شود، برای زنان باورپذیرتر هم خواهد بود. همان استعدادی که در مردان وجود دارد، در زنان نیز وجود دارد اما فرصتی که در جامعه نصیب زنان شده کمتر بوده و به همین دلیل تعداد فیلمسازان مرد بیشتر بوده است. زنان در طول قرنها کمتر مسایل خود را بیان کردهاند، پس ضرورت دارد برای بیان جهانبینیهای خود سریعتر اقدام کنند. امیدوارم در آینده شاهد فیلمهای بیشتری از زنان فیلمساز ایران باشیم.
وی ضمن ابراز تاسف نسبت به درگذشت عباس کیارستمی گفت: برخی از فیلمسازان همچون کیارستمی به دنبال رشد سینما و بالا بردن سطح آن هستند. او دیرتر از نسل ما وارد سینما شد اما توانست در فیلمی مانند «نان و کوچه» توانایی سینما را به ادبیات نزدیک کند.
تقوایی در پایان گفت: از روز درگذشت عباس کیارستمی، امشب اولین شبی است که از خانه خارج شدهام.