محمد پور خوش‌سعادت

تصویب ضوابط بلندمرتبه‌سازی در رشت و بندرانزلی را باید یکی از آینده‌نگرانه‌ترین تصمیمات حوزه توسعه شهری در گیلان دانست. اهمیت این تصمیم، نه در افزایش تعداد طبقات ساختمان‌ها، بلکه در تغییر نگاه به توسعه است؛ گذار از توسعه مبتنی بر مصرف زمین، به توسعه مبتنی بر بهره‌وری، بهره‌وری از سرمایه و حکمرانی هوشمند سرزمین.

گیلان با محدودیت منابع زمین، ارزش بالای اراضی کشاورزی، تالاب‌ها، جنگل‌ها و ظرفیت‌های منحصربه‌فرد زیست‌محیطی روبه‌روست. در چنین شرایطی، ادامه توسعه افقی شهرها به معنای افزایش هزینه‌های عمومی، کاهش سرمایه‌های طبیعی و تضعیف مزیت‌های اقتصادی استان خواهد بود. آینده گیلان، بیش از آنکه به توسعه در سطح وابسته باشد، به توسعه در کیفیت وابسته است.

امروز، بسیاری از شهرهای توسعه‌یافته اروپا، توسعه عمودی و «شهر فشرده» را نه صرفاً یک الگوی معماری، بلکه یک استراتژی اقتصادی می‌دانند. این الگو با حفظ زمین، کاهش هزینه‌های زیرساختی، افزایش بهره‌وری خدمات شهری، جذب سرمایه، نوسازی بافت‌های فرسوده و ارتقای رقابت‌پذیری شهرها، زمینه‌ساز رشد پایدار اقتصادی شده است.

گیلان نیز می‌تواند با بهره‌گیری از این تجربه، توسعه عمودی را به یکی از پیشران‌های اقتصاد استان تبدیل کند. رونق صنعت ساختمان، افزایش سرمایه‌گذاری، ایجاد اشتغال، رشد خدمات شهری، ارتقای ارزش افزوده زمین و در عین حال حفظ شالیزارها، باغات و اکوسیستم‌های ارزشمند، منافاتی با یکدیگر ندارند؛ بلکه اضلاع یک راهبرد واحد برای توسعه پایدار هستند.

البته موفقیت این سیاست، در گرو اجرای دقیق ضوابط، توسعه هم‌زمان زیرساخت‌ها، شفافیت در تصمیم‌گیری، پرهیز از رانت و پایبندی به مطالعات علمی است. توسعه عمودی زمانی ارزشمند است که کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد و سرمایه طبیعی گیلان را برای نسل‌های آینده حفظ کند.

نگاه آینده‌پژوهانه به گیلان یک پیام روشن دارد؛ مزیت رقابتی این استان، در مصرف بیشتر زمین نیست، بلکه در اقتصاد هوشمند، مدیریت هوشمند سرزمین و توسعه هوشمند شهری است. اگر امروز درست تصمیم بگیریم، بلندمرتبه‌سازی می‌تواند نه فقط سیمای شهرها، بلکه آینده اقتصاد گیلان را نیز متحول کند؛ آینده‌ای که در آن، توسعه، محیط زیست و رفاه عمومی در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.