یکشنبه, 05 تیر 1401
یکشنبه, 05 تیر 1401
Sunday, 26 June 2022
روزنامه گیلان امروز [ شماره ۶۰۱۹ ]

 

گیلان امروز- اسب کاسپین نژادی با قدمتی بیش از پنج هزار سال است که در سراسر جهان گونه ای پرطرفدار بوده و به عنوان قدیمی ترین نژاد اسب خونگرم دنیا خطر انقراض این نژاد ایرانی را تهدید می کند.

اسب کاسپین از کهن ترین نژادهای اسب در دنیا است که با نام هایی همچون اسبچه خزر یا گیل اسب نیز شناخته می شود؛ تا پیش از سال ۱۳۴۵ شمسی فقط در ایران زندگی می کرد اما این گونه اکنون در مناطقی از جهان   پرورش داده می شود.

در تاریخچه این اسب آمده است که در  سال ۱۳۴۴ شمسی یک زوج ایرانی - آمریکایی با نام خانوادگی «فیروز» که همیشه به دنبال اسب های کوچک برای آموزش سوارکاری به فرزندان خود بودند در سفر به  شمال  ایران ، در یکی از روستاهای دورافتاده آمل اسبچه خزر را شناسایی کردند.

این خانواده  ۲ راس اسبچه خزر را از  مردم محلی شمال ایران  خریداری  و از آمل به تهران آوردند ؛ پس از مدتی آموزش به این اسب ها ، تحت تاثیر رفتار و حرکات آن ها قرار گرفتند ضمن اینکه با تحقیق بر روی تاریخچه این اسب نمادهایی از آن را بر روی حجاری هایی تخت جمشید و دیگر آثار باستانی ایرانی مشاهده کردند.

لوئیز فیروز با فرستادن نمونه خون، استخوان و موی یال این اسب به اروپا به نتایج جالبی دست یافت ؛ پی بردن به اینکه این نژاد، قدیمی‌ترین اسب خونگرم دنیاست تصمیم بر صدور این گونه منحصر به فرد از ایران با تحقیقات علمی گرفت به طوریکه در سال ۱۳۴۵ شمسی نخستین اسب کاسپین پا به ایالت ویرجینیای آمریکا گذاشت و از آن پس پای این نژاد ایرانی به نقاط دیگری از جهان نیز رسید.

اسب کاسپین اسب کوتاه قد و زیبای ایرانی است که به خطه شمال و جنگل‌های حاشیه دریای خزر تعلق دارد و یکی از نژادهای پایه در سطح بین المللی بوده و ذخیره ژنتیکی بسیار ارزشمندی محسوب می‌شود که به لحاظ قامت همچون پونی ها کوتاه قامت است.

اگرچه قد آن‌ها کوتاه است ولی جزو اسب‌های مینیاتوری (پونی) دسته بندی نمی‌شوند زیرا جثه، خلق و خو و طرز راه رفتن این اسب نیز به اسب‌های مینیاتوری شباهتی ندارد، بلکه مانند اسب‌های بزرگ است ضمن اینکه قدرت و توانی بالا در تحمل وزن انسان ها و حمل بار را دارند.

تعداد این گونه اسب در جهان و ایران  از جمله استان البرز بسیار محدود بوده و یک نژاد در معرض خطر انقراض محسوب می‌شود و این در حالی است که برای پرورش این گونه ارزشمند در سراسر کشور به خصوص خطه شمال، پرورش دهندگان با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم می کنند.

انجمن ملی حفاظت از اسب کاسپین  مستقر در استان البرز در نشست های مشترکی که با موسسه تحقیقات علوم دامی کشور با حضور اعضای انجمن برگزار می کند درصدد رفع مشکلات پرورش دهندگان اسب کاسپین و حفاظت از این گونه ارزشمند برآمده است.

 یک بانوی پرورش دهنده  اسب کاسپین می گوید: تا سال های اخیر بیش از ۶۰ راس کاسپین داشتیم که بنا به دلایلی ناچار به فروش تعدادی از آن ها شدیم.

وی با اشاره به اینکه هم اکنون حدود ۳۰ راس اسب دارند که  ثبت بین المللی شده اند، افزود:  نگهداری بدون حمایت برای ما سخت است ضمن اینکه تهدیداتی همچون نداشتن اراضی برای چرای اسب ها و همچنین دزدی اسب ها را بر سر راه خود داریم.

خانم یگانه پور با بیان اینکه به لحاظ مالی می توانم اینجا را بفروشم و زندگی راحتی برای خود و خانواده ام رقم بزنم، می گوید: قیمت این اسب ها ۱۵ تا ۵۰ میلیون تومان است.

«یکی از مشکلات کنونی بر سر راه فعالیت پرورش دهندگان اسب موضوع میکروچیپ گذاری این گونه می باشد که جهاد کشاورزی تمام پرورش دهندگان اسب را ملزم به نصب این قطعه برای اسب هایشان کرده در حالیکه فدارسیون سوارکاری این میکروچیپ ها را قبول نداشته و فقط به پرورش دهندگانی اجازه حضور در مسابقات یا جشنواره ها را می دهد که میکروچیپ هایی غیر از بخش دولتی داشته باشند».

 

منافع شخصی سبب از بین رفتن منافع ملی می شود

امیرهوشنگ پریدار نیز یکی دیگر از پرورش دهندگان اسب کشور با بیان اینکه تعداد تولیدکنندگان این نژاد به اندازه انگشتان یک دست می باشد، گفت: مشکل اصلی ما در نگهداری و پرورش اسب می باشد.

وی افزود: در روند پرورش و نگهداری اسب کاسپین در کشور ما خیلی مواقع منافع شخصی باعث می شود تا منافع ملی را از بین ببریم به طوریکه برخی مواقع منافع شخصی باعث می شود تا فضاهایی مختلف میادین مسابقات یا جشنواره ها بر روی پرورش دهندگان اسب بسته شود که یکی از مسایل مهمی است که با آن در کشور درگیر هستیم.

پریدار گفت: فدراسیون سوارکاری از حضور اسب هایی که میکروچیپ وزارت جهاد کشاورزی داشته باشند در میادین مسابقه جلوگیری می کند و می گویند بایستی میکروچیپ فدراسیون را داشته باشند که در این شرایط ما ملزم می شویم از هر دو میکروچیپ استفاده کنیم که در هیچ کجای دنیا اینگونه نیست.

این تولید کننده جوان به نقش انجمن ملی حفاظت از اسب کاسپین اشاره کرد و اظهار داشت: این انجمن سر و سامان درستی به این نژاد داده و نقش این نژاد در جای جای جنگل های هیرکانی و فضاهای موجود سامان یافته و با حمایت وزارت جهاد کشاورزی هویت گذاری می شوند و از این طریق ارزش پیدا می کنند.

پریدار افزود: ما پرورش دهندگان اسب کاسپین با فدراسیون کار می کنیم و هیچ مشکل و دعوایی با  آن ها نداریم ولی اگر واقعا متولی ورزش آن ها هستند و هدفشان کمک به ذخایر ژنتیکی است پای کار بیایند و حمایت کنند.

وی با بیان اینکه فدراسیون در زمینه مسابقات متولی است ولی متخصص ژنتیک و نژاد نیست، ادامه داد: در سراسر دنیا گروه های مختلف به صورت انجمن در راستای حفظ این نژاد تلاش می کنند . امیدواریم در کشور ما نیز فدراسیون سوارکاری و موسسه تحقیقات علوم دامی با ما همراهی و همکاری داشته تا سری عتر با نتیجه مطلوب دست یابیم.

وی تاکید کرد: برای حفظ منافع ملی باید تولید کننده را حمایت کنند و  به خاطر رفتارهای نامناسب باعث نشوند که من از تولید دست بردارم و اسبم را به دلالان بفروشم و به فکر منافع مادی خود باشم.

وی خاطرنشان کرد که اسب ها  هیچ آسیبی به مراتع و جنگل ها نمی زنند بلکه حفاظت می کنند که موسسه قول داده که حمایت برای تعیین مناطقی برای چرا داشته باشد و اگر این فضا به درستی در اختیار پرورش دهندگان قرار گیرد از حالت بلاتکلیفی خارج می شویم و دیگر در صدا و سیما تصاویری با این مضمون که اسب های کاسپین در زباله ها چرا می کنند به نمایش گذاشته نمی شود.

یکی دیگر از پرورش دهندگان کاسپین با بیان اینکه در ۲۳ سال اخیر کمتر از ۴۰۰ راس از این گونه در کشور شناسایی شده است، گفت: یکی دیگر از مشکلات ما پرورش دهندگان اسب علاوه بر دزدی اسب ها، تعلق نگرفتن نهاده های یارانه ای می باشد.

وی همچنین با بیان اینکه نخستین ثبت اسب کاسپین در سال ۱۹۷۴ میلادی انجام شده است ، گفت: تاکنون بیش از ۲ هزار و۲۰۰  راس اسب کاسپین در دنیا ثبت شده که ۹۰۰ راس آن ها در آمریکا و ۶۰۰ راس در انگلستان بوده است.

 

تبارنامه ملی اسب کاسپین راهکاری برای حفاظت از این نژاد اصیل

مدیرعامل انجمن ملی حفاظت از اسب کاسپین نیز گفت: برای رسیدگی به وضعیت درخواست ها و نیازهای پرورش دهندگان اسب کاسپین نشست های مشترک و جلسات هم اندیشی با اعضای این انجمن و همچنین مدیران موسسه تحقیقات علوم دامی کشور به صورت مرتب برگزار می شود.

محمد جواد دهقان افزود: به تازگی  نیز نشستی با رییس موسسه تحقیقات علوم دامی کشور و مدیران مرتبط در این موضوع برگزار شد تا آن ها ضمن آشنایی با دستاوردها و فعالیت های گذشته، انجمن را در رسیدن به اهداف ملی و بین المللی که یکی از آن ها انتشار نخستین تبارنامه ملی اسب کاسپین می باشد، یاری رسانند.

وی یکی از اهداف اصلی انجمن را حفاظت از اسب کاسپین در ایران و جهان دانست و اظهار داشت:  تبارنامه ملی اسب کاسپین با همکاری موسسه تحقیقات علوم دامی و مرکز اصلاح نژاد دام کشور در کمیته مشترکی منتشر می شود.

وی گفت: برای انتشار این تبارنامه، اسب ها قبلا شناسایی و فرم های شناسایی تکمیل شده و تیم ارزیابی مورد تایید انجمن که شامل کارشناسان ایرانی هستند برای اولین بار در طول ۵۵ سال گذشته این اسب ها را ارزیابی کرده و تیپ اسب ها را با استاندارد بین المللی مطابقت داده اند.

دهقان با بیان اینکه در مرحله بعدی تمام اسب ها تست DNA شده و به آزمایشگاه مورد تایید وزارت جهاد کشاورزی فرستاده و نتیجه دریافت شده، افزود: در نهایت این اسب ها که در زمان حاضر ۱۲۰ راس هستند و احتمال دارد حدود ۵۰ راس دیگه به آن ها اضافه شود که نتیجه آن تا چند ماه آینده انتشار نخستین تبارنامه ملی اسب کاسپین می باشد. بعد از اینکه تبارنامه منتشر شود اسب ها به انجمن بین المللی اسب کاسپین معرفی می شوند و ثبت بین المللی می شوند.

وی بیان داشت: انجمن بین المللی نهادی متشکل از انجمن های ملی اسب کاسپین کشورهای ایران، آمریکا، انگلستان، استرالیا، نیوزیلند و نروژ است که این انجمن های ملی از جمله ایران مستقل از انجمن بین المللی عمل می کنند و انجمن بین المللی فقط قوانین را تدوین می کند و دخالتی در ثبت اسب ها ندارد.

دهقان خاطرنشان کرد: از ابتدای شناسایی و معرفی این نژاد به دنیا در سال ۱۳۴۵ ، حاشیه دریای خزر به عنوان خاستگاه اسب کاسپین معرفی شده ولی بعد از تشکیل انجمن حفاظت از اسب کاسپین در ایران و عضویت در انجمن بین المللی درخواست تغییرات اساسنامه رادادیم که از جمله موارد اصلی این تغییرات این بود که  نام ایران به عنوان تنها منشاء اسب کاسپین در دنیا اضافه شود.

 

فقط ایران مجاز به ثبت بین المللی اسب های جدید کاسپین می شود

مدیرعامل انجمن ملی حفاظت از اسب کاسپین اضافه کرد: در قوانین ثبت اسب کاسپین که اخیرا تغییراتش از سوی ایران درخواست داده شد آمده تنها کشوری که می تواند اسب های جدید را به عنوان کاسپین به دنیا معرفی کند و ثبت بین المللی شود «ایران» است.

دهقان افزود: در بعضی مواقع اسب ها را به صورت قاچاق به ترکیه و دیگر کشورهای همسایه برده و اقدام به ثبت می کردند ولی با قوانین جدید این اسب ها تا در ایران ثبت نشوند اگر خارج شوند، در هیچ کجای دنیا قابل شناسایی و ثبت نیست.

 

کاسپین به عنوان میراث معنوی کشور به ثبت می رسد

مدیرعامل انجمن ملی حفاظت از اسب کاسپین یکی دیگر از برنامه ها برای حفاظت از این نژاد را در سال جاری، ثبت اسب کاسپین در فهرست میراث معنوی کشورمان عنوان کرد و گفت: در حال پیگیری این موضوع از طریق وزارت میراث فرهنگی و گردشگری هستیم تا پس از ثبت این نژاد به عنوان میراث فرهنگی و معنوی کشور، پرونده آن برای ثبت جهانی به یونسکو فرستاده شود.

وی یادآور شد: متولی ثبت ذخایر ژنتیکی موسسه تحقیقات علوم دامی است که در آن تک تک اسب ها را به ثبت می رسانیم ولی در ثبت میراث فرهنگی، اصالت و میراث معنوی به نام ایران به ثبت خواهد رسید.

وی به مشکلات تولیدکننده ها که با آن گریبانگیر هستند نیز اشاره کردو گفت: خروجی کار پرورش اسب، علاوه بر موضوع تفریح و گردشگری بحث های ورزشی و مسابقات است که متاسفانه فدراسیون سوارکاری به دلایل مختلف از قبول اسب هایی که توسط انجمن با همکاری وزارت جهاد کشاورزی به عنوان کاسپین ثبت می شوند در مسابقات خودداری کرده و تولید کننده هایی که با انجمن همکاری دارند بارها گلایه کرده اند.

دهقان به مانع سازی فدراسیون به صورت مستقیم برای شرکت در مسابقات یا در زمان فروش اسب ها به باشگاه های سوارکاری اشاره کرد و افزود: این موانع سبب ایجاد فروش اسب یا شرکت در میادین ورزشی می شود.

وی تاکید کرد: اگر فدارسیون سوارکاری علاقه ای برای این کار ندارد اعلام کند تا تولیدکنندگان عضو انجمن خودشان مسابقه برگزار کنند.

مدیرعامل انجمن ملی حفاظت از اسب کاسپین گفت: تاکنون ۹۰ نفر از مالکان ، تولیدکنندگان، پژوهشگران و علاقه مندان اسب کاسپین به عضویت این انجمن درآمده اند.

وی افزود: برای ارتقای پرورش این نژاد بایستی رشته های ورزشی همچون پرش با اسب ، چوگان ، کالسکه سواری و همچنین رشته بسکتبال با اسب که در اروپا رواج دارد در کشور ترویج شود.

 

تاکید بر حفاظت از ذخایر ژنتیکی دام بومی موجود در کشور در محیط های طبیعی

معاون پژوهش، فناوری و انتقال یافته و رییس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان نیز به ایرنا گفت: مجتمع تحقیقات، آموزش و حفظ ذخایر ژنتیکی اسب کاسپین در این مرکز از سال ۱۳۹۰ تاسیس و راه اندازی شده است.

هوشنگ دهقان زاده افزود:  این مجتمع تنها مرکز حفظ ذخایر ژنتیکی و تحقیقات اسب کاسپین در ایران و منطقه می باشد که با توجه به خط های خونی متنوع که طی سالیان متمادی حفظ گردیده آن را از این لحاظ متمایز گردانده است.

وی اظهار داشت: این مجتمع به منظور توسعه تحقیقات کاربردی و استفاده بهینه از توانمندی های موجود در کشور در زمینه اسب کاسپین و در راستای دستیابی به اهداف عالیه برنامه راهبردی تحقیقات حفظ ذخایر ژنتیکی دامی کشور(اسب کاسپین)، که تاکید بر حفاظت از ذخایر ژنتیکی دام بومی موجود کشور در محیط های طبیعی و خاستگاهشان دارد، راه اندازی شده است.

مسوول مجتمع تحقیقات، آموزش و حفظ ذخایر ژنتیکی اسب کاسپین ادامه داد: این مجتمع فعالیت های خود را برای حفاظت از اسب کاسپین در دو محور حفظ ذخایر ژنتیکی گله موجود در تنها مجتمع حفظ ذخایر ژنتیکی اسب کاسپین کشور در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان گیلان و ارائه یک برنامه راهبردی جهت احیاء و حفظ ذخایر ژنتیکی اسبان کاسپین کشور مطابق ماده ۱۰ و  ۱۷ قانون نظام دامپروری کشور با مشارکت موسسه تحقیقات علوم دامی کشور و انجمن حفاظت اسب کاسپین متمرکز کرده است.

وی گفت: ارتقای جایگاه علمی و اقتصادی استان در کشور، انجام تحقیقات کاربردی در خصوص اسب کاسپین و تولید دانش فنی، حفظ ذخایر ژنتیکی در معرض خطر اسب کاسپین در آشیان ها و خاستگاه آن ، ایجاد و توسعه فضای اکوتوریسم در استان گیلان، برنامه ریزی در جهت فراهم شدن بستر مناسب جهت صادرات اسب در آینده و آموزش ،توسعه و ترویج  ورزش سوارکاری در رده نوجوانان با اسب کاسپین در استان گیلان از جمله اهداف و وظایف این مجتمع تحقیقاتی می باشد.

دهقان زاده، ارایه مقالات علمی و پژوهشی، همکاری در اجرای پایان نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا در گرایش های مختلف روی اسب کاسپین با همکاری دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، برگزاری و مشارکت در همایش های علمی، جشنواره های نژادی و زیبایی اسب کاسپین در استان، مطالعات اقتصادی اجتماعی در راستای بهبود و توسعه صنعت پرورش اسب و مدیریت پرورش و افزایش راندمان تولید مثلی و کاربرد علوم بیوتکنولوژی در راستای توسعه این نژاد را از دیگر وظایف این مجتمع برشمرد.

وی ادامه داد: مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان در راستای حفاظت از این نژاد ارزشمند و به منظور حفظ اسبان کاسپین موجود در طول ۱۰ سال گذشته اقدام به نگهداری و تکثیر و تحقیقات علمی بر روی اسب های کاسپین نموده و در زمان حاضر ۴۱ راس از خط های خونی مختلف در مجتمع تحقیقات، آموزش و حفظ ذخایر ژنتیکی اسب کاسپین نگهداری می شود که تعدادی از آن نیز در کتاب انساب جهانی  ثبت شده و مقدمات ثبت بین المللی مابقی اسبان با مشارکت موسسه تحقیقات علوم دامی کشور و انجمن حفاظت اسب کاسپین در حال انجام است.

وی اضافه کرد: در راستای انجام تحقیقات کاربردی در خصوص اسب کاسپین و تولید دانش فنی، محورهای تحقیقاتی اسب کاسپین در شناسایی خصوصیات و توانمندی های اسب کاسپین، تغذیه اسب و معرفی منابع خوراک دام جدید، مدیریت پرورش و رفتارشناسی، ژنتیک و اصلاح نژاد، بیوتکنولوژی، تعیین ظرفیت‌های ورزشی و فیزیولوژی این نژاد و تعیین فاکتورهای تولید مثلی و افزایش بهره‌وری در راندمان تولید این نژاد برنامه ریزی شده است.

 

 

 

به اشتراک بگذارید:

نظر شما:

security code
طراحی و پیاده سازی توسط: بیدسان