گیلان امروز- غرب مازندران سال‌هاست با نام گردشگری شناخته می‌شود؛ منطقه‌ای که اقتصادش بیش از هر چیز بر پایه سفر، خدمات و ساخت‌وساز شکل گرفته است. اما روزهای پرالتهاب جنگ، لایه دیگری از ظرفیت‌های این منطقه را آشکار کرد؛ ظرفیتی که دیگر صرفاً در جنگل، دریا و طبیعت خلاصه نمی‌شود، بلکه به امنیت، تاب‌آوری و توان مدیریت بحران گره خورده است.

در روزهایی که بسیاری از هم‌وطنان برای دور ماندن از ناامنی، شهرهای شمالی را به عنوان مقصد انتخاب کردند، غرب مازندران تنها میزبان جمعیتی چند برابر روزهای عادی نبود؛ بلکه توانست بدون اختلال جدی، تأمین کالاهای اساسی، خدمات عمومی و نیازهای روزمره این جمعیت شناور را مدیریت کند. در کنار این، همراهی مردم محلی و ایجاد حس امنیت و آرامش برای مسافران، سرمایه اجتماعی این منطقه را بیش از گذشته به نمایش گذاشت.

همین تجربه، نگاه کارشناسان به آینده توسعه غرب مازندران را تغییر داده است. از نگاه آنان، این منطقه دیگر فقط یک «منطقه سبز» در نقشه ایران نیست؛ بلکه به یک «منطقه سبز ژئوپلیتیک» تبدیل شده است؛ منطقه‌ای که در شرایط بحران نیز کارکرد خود را حفظ می‌کند و همین ویژگی، ضریب اطمینان سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد. به اعتقاد آنان، امنیت، تاب‌آوری و زیرساخت‌های اجتماعی، امروز به اندازه طبیعت و موقعیت جغرافیایی در تصمیم سرمایه‌گذاران اهمیت دارد.

در چنین شرایطی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند یکی از مهم‌ترین مسیرهای آینده غرب مازندران باشد؛ مسیری که هم با ملاحظات زیست‌محیطی سازگار است و هم ارزش اقتصادی منطقه را حفظ می‌کند.

جور دیگر باید دید

در همین ارتباط نماینده مردم رامسر، تنکابن و عباس‌آباد در مجلس شورای اسلامی نیز با تأکید بر همین موضوع گفت: تجربه دو جنگ اخیر نشان داد که غرب مازندران و شرق گیلان فقط یک منطقه‌ی سبز از جغرافیای ایران نیست، بلکه یک منطقه سبز ژئوپلیتیک به حساب می‌آید و همین موضوع ضریب اطمینان سرمایه‌گذاری در این منطقه را افزایش داده است.

سید شمس‌الدین حسینی توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را یکی از مناسب‌ترین گزینه‌های پیش روی سرمایه‌گذاری دانست و افزود: برای مثال در شهرک صنعتی سلمانشهر تعدادی به دنبال احداث نیروگاه خورشیدی بودند و تقاضای درخواست تأمین زمین داشتند، اما در منطقه‌ای که ارزش هر مترمربع زمین بالاست، استفاده از سقف سوله‌ها و کارخانه‌ها برای نصب پنل‌های خورشیدی، راهکاری اقتصادی‌تر و منطقی‌تر است؛ چرا که واگذاری زمین برای نیروگاه، بخشی از ظرفیت تولید و ارزش اقتصادی منطقه را از چرخه بهره‌برداری خارج می‌کند.

رئیس کمسیون اقتصادی مجلس ظرفیت نیروگاه‌های بادی و برق‌آبی را نیز از دیگر مزیت‌های غرب مازندران مانند برخی کشورها نظیر آلمان و اتریش برشمرد و گفت: به این نکته هم باید توجه کرد که توسعه باید بر پایه پروژه‌های درآمدزا و خوداتکا شکل بگیرد تا منطقه بتواند بخشی از عقب‌ماندگی‌های خود را جبران کند و محل هزینه تبدیل نشود.

او با تاکید براینکه باید در دل جنگ و این بحران رویکرد فعالانه اتخاذ کنیم و به سمت توسعه پایدار حرکت کنیم؛ یادآور شد: غرب مازندران اگرچه با گردشگری شناخته می‌شود، اما امروز فرصت آن را دارد که امنیت، تاب‌آوری و انرژی‌های تجدیدپذیر را نیز به مزیت‌های رقابتی خود اضافه کند؛ مزیت‌هایی که می‌توانند آینده اقتصاد منطقه را در برابر بحران‌های مقطعی مقاوم‌تر کنند.

توسعه پایدار، پیش از آنکه به منابع طبیعی وابسته باشد، به امنیت، تاب‌آوری و اعتماد نیاز دارد. تجربه روزهای جنگ نشان داد غرب مازندران، علاوه بر برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، از توان مدیریت بحران، حفظ خدمات عمومی و میزبانی از جمعیت شناور نیز برخوردار است؛ مزیتی که اکنون از نگاه کارشناسان می‌تواند مبنای شکل‌گیری الگویی تازه از توسعه پایدار در این منطقه باشد.

در همین ارتباط یک کارشناس اقتصادی و حقوق محیط زیست پیرامون چگونگی سرمایه‌گذاری مبتنی بر توسعه پایدار در منطقه غرب مازندران که حساسیت و شکنندگی اکولوژیک دارد؛ به خبرنگار ایرنا گفت: یکی از راهکارهای توسعه پایدار در غرب مازندران فارغ از نیروگاه‌های خورشیدی رفتن به سمت صنایع تبدیلی است. یعنی به جای فروش خام محصولات کشاورزی، می‌توان کارخانه‌های کوچک اما پیشرفته‌ای برای فرآوری محصولات، تولید روغن‌های گیاهی، صنایع تبدیلی مرکبات و بسته‌بندی محصولات ارگانیک ایجاد کرد؛ واحدهایی که ضمن ایجاد ارزش افزوده، اشتغال پایدار نیز به همراه دارند.

بهارناز کریم‌خانی مسیر توسعه پایدار منطقه را بازگشت تولید به دل طبیعت، اما با اتکا به فناوری‌های نوین توصیف کرد و افزود: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند ساخت مراکز پردازش سبز و صنایع کم‌آلاینده هستیم؛ مجموعه‌هایی که بدون تخریب محیط‌زیست، فرصت‌های شغلی دائمی برای جوانان منطقه ایجاد کنند. در چنین مدلی، غرب مازندران از یک مقصد صرفاً گردشگری، به قطب تولید سبز تبدیل می‌شود؛ قطبی که اقتصاد آن در تمام فصول سال فعال است، نه فقط در تعطیلات.

وی با تأکید بر ضرورت تغییر الگوی توسعه گردشگری گفت: تجربه بسیاری از مناطق طبیعی جهان نشان می‌دهد توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که اقتصاد محلی بر پایه بهره‌برداری هوشمندانه از مزیت‌های بومی شکل بگیرد، نه اینکه به بهانه‌های گوناگون شاهد تغییر کاربری گسترده اراضی و ساخت‌وسازهای سنگین باشیم.

او تصریح کرد که مناطقی مانند آلپ در سوئیس و اتریش، جنگل‌های اسکاندیناوی، بخشی از سواحل کرواسی و نواحی طبیعی نیوزیلند، به جای توسعه صنایع آلاینده یا گسترش بی‌ضابطه ساخت‌وساز، سرمایه‌گذاری خود را بر انرژی‌های تجدیدپذیر، گردشگری کم‌اثر، صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی، صنایع غذایی با ارزش افزوده، اقتصاد دانش‌بنیان و کسب‌وکارهای سبز متمرکز کرده‌اند.

این فعال محیط‌زیست گفت که وجه مشترک این مناطق، تبدیل طبیعت از یک کالای مصرفی به یک دارایی اقتصادی پایدار بوده است؛ به این معنا که حفاظت از محیط‌زیست نه مانعی برای توسعه، بلکه بخشی از مدل کسب‌وکار و مزیت رقابتی آنها محسوب می‌شود. به همین دلیل غرب مازندران نیز با برخورداری از طبیعت ارزشمند، امنیت، ظرفیت‌های کشاورزی و موقعیت گردشگری، می‌تواند همین مسیر را دنبال کند؛ مسیری که در آن انرژی‌های پاک، صنایع تبدیلی، گردشگری سلامت، بوم‌گردی و اقتصاد دانش‌بنیان، جایگزین الگوی توسعه مبتنی بر ساخت‌وساز و اقتصاد فصلی شود.