رسول سعیدی زاده

در فضای رسانه ای ایران، روایت حاکم از غرب - به ویژه ایالات متحده - سال هاست که در چارچوبی ثابت از «بدی»، «دشمنی» و «توطئه» محبوس شده است. در این قالب یک سویه، که اخبار، تحلیل ها و برنامه های رسمی را در بر می گیرد، نشانی از نگاه متعادل و منصفانه به این کشورها به چشم نمی خورد. این رویکرد نه تنها تصویری مخدوش از واقعیت های جهان ارائه می دهد، بلکه فرصتِ یادگیری از تجربیات موفق دیگر ملل را نیز از بین می برد. در عصری که مرزهای اطلاعاتی درنوردیده شده و هر شهروندی با چند کلیک به منابع خبری متنوع جهان دسترسی دارد، چنین نگرش تک بُعدی نه تنها کارایی گذشته را از دست داده، بلکه می تواند اثرات معکوس نیز به دنبال داشته باشد.

نمونۀ بارز این مسئله، نحوۀ بازنمایی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در رسانه های ایرانی است. ترامپ در این رسانه ها عموماً به عنوان کاریکاتوری از شرّ مطلق تصویر می شود؛ سیاستمداری که با خروج از برجام، اعمال شدیدترین تحریم ها و اعمال فشار حداکثری، زندگی مردم ایران را با دشواری های فراوانی روبه رو کرد. بی تردید، سیاست های خصمانۀ او در قبال ایران سزاوار نقد و نکوهش است؛ اما پرسش بنیادین اینجاست: چرا عمل کرد داخلی و بین المللی او در خدمت به منافع ملی کشور خودش - آن گونه که بخشی از جامعه آمریکا می بیند- کاملاً نادیده گرفته می شود؟ اگر انصاف، معیار تحلیل باشد، همان گونه که جنبه های منفی یک دولت برشمرده می شود، باید نقاط قوت و دستاوردهایش نیز مورد توجه قرار گیرد؛ رویکردی که شاید بتواند زنگ هشداری برای مسؤولان داخلی نیز باشد.

برای مثال، ترامپ در دوران پیش از همه گیری کووید-۱۹، موفق شد اقتصاد آمریکا را به یکی از پویاترین حالت های خود در دهه های اخیر برساند. نرخ بیکاری در سال ۲۰۱۹ به پایین ترین سطح در پنجاه سال گذشته رسید و شاخص های بورس و اعتماد مصرف کنندگان رکوردهای بی سابقه ای را ثبت کردند. اصلاحات مالیاتی سال ۲۰۱۷ او با هدف احیای تولید و جلب سرمایه گذاری داخلی اجرا شد و مشوّق هایی برای بازگرداندن صنایع به خاک آمریکا ایجاد کرد. همچنین، سیاست کاهش مقررات دست وپاگیر، به بسیاری از کسب وکارهای کوچک و متوسط رونق دوباره بخشید.

در عرصۀ سیاست خارجی نیز ترامپ رویکردی متفاوت، غیرمتعارف و تهاجمی در پیش گرفت. او با اعمال فشارهای اقتصادی سنگین بر چین و انعقاد توافق های تاریخی برای عادی سازی روابط بین برخی کشورها، کوشید تا معادلات قدرت را به سود منافع ملی آمریکا- آن گونه که خود تعریف می کرد- تغییر دهد. اگرچه این رویکردها با انتقاد و اعتراض متحدان سنتی آمریکا همراه بود، اما از منظر بخشی از جامعه آن کشور، ترامپ نماد «اقتدار و استقلال اقتصادی» قلمداد می شود.

هدف از برشمردن این موارد، دفاع از شخص ترامپ یا توجیه سیاست های خصمانۀ او علیه ایران نیست، بلکه فراخوانی است برای اتخاذ نگاهی منصفانه، واقع بینانه و تحلیلی. اگر رسانه ها تنها چهره ای تاریک و یک بُعدی از «دیگری» نمایش دهند، مردم از درک واقعیت های جهان محروم می مانند و فرصتِ بهره گیری از تجربیات جهانی از دست می رود. همان گونه که نقد و بررسی عمل کرد غرب حقّی طبیعی است، انصاف در داوری نیز وظیفه ای اخلاقی و حرفه ای به شمار می آید. شناخت دشمن، بدون توجه به نقاط قوت و دلایل توفیقش، شناختی ناقص و گمراه کننده خواهد بود.

در جهانی که آگاهی مرزی نمی شناسد، واقع نگری نه نشانۀ ضعف، بل که نماد بلوغ فکری یک ملت است.

  qubbat@yahoo.com