دوشنبه ۲۹ خرداد ۱۳۹۶
۲۷ ذیقعدهٔ ۱۴۳۸
۱۹ ژوئن ۲۰۱۷
شماره 4675

​جاذبه های تاریخی و معماری استان خراسان رضوی

استان خراسان رضوی بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی جمهوری اسلامی ایران است که بناهای آرامگاهی بیشترین و مهم ترین چشم انداز معماری این منطقه را تشکیل می دهند . مجموعه های آرامگاهی ، بناهایی هستند که طی سالیان طولانی بر روی مدفن و مزار شخصیت های مذهبی و محبوب شکل گرفته اند و معمولا شامل بنای حرم ، مساجد ، مدارس ، کتاب خانه ها ، کاروان سراها ، آب انبارها ، خانقاه ها و فضاهایی از این قبیل می شوند .

گسترش چنین مجموعه هایی ، با گسترش مذهب ، اعتبار و احترام صاحب مدفن و ارزش هنری و معماری بناهای ساخته شده ارتباط مستقیمی دارد . برخی از مجموعه های آرامگاهی ( مانند آستان قدس رضوی ) در شکل گیری و پیدایش شهرها ، نقش اساسی و مهمی ایفا کرده اند و به مرکز فعالیت های مختلف مذهبی ، سیاسی ، اقتصادی و غیره تبدیل شده اند . مجموعه آستان قدس رضوی یکی از با شکوه ترین بناهای آرامگاهی سراسر جهان اسلام است که وجود مبارک حضرت امام رضا (ع) را در برگرفته و سبب شده استان خراسان رضوی به بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی ایران تبدیل شود .

مجموعه آستان قدس رضوی که خود به تنهایی جاذبه معماری کم نظیری به شمار می رود ، همراه با سایر بناها و آثار معماری این سرزمین ، سبب شده اند که استان خراسان رضوی علاوه بر جاذبه های معنوی از نظر جاذبه های معماری و تاریخی نیز دارای اهمیت زیادی باشد . صحن های مجموعه آستان قدس رضوی شاهکارهایی از معماران مختلف ایرانی را به نمایش
می گذارند . از جمله آثار ارزشمند داخل حرم رضوی ، سه محراب باشکوه مربوط به قرن های هفتم هجری است که بر روی دو محراب ، کتیبه هایی به خط کوفی و بر سومی ، کتیبه هایی به خط کوفی و ثلث و به رنگ لاجوردی بر زمینه سفید ، مشتمل بر آیات و احادیث نوشته شده است . درب های سه گانه حرم مطهر نیز از آثار با ارزش هنری به شمار می آیند . صندوق و ضریح مرقد کنونی ، مربوط به دوره قاجار و بعد از آن است . صحن های حرم رضوی هر یک در دوره ای تاریخی ساخته شده اند و معماری هر یک از صحن ها ، گویای روند معماری زمانه خود است .

مسجد زیبا ، تاریخی و مشهور گوهرشاد در جنوب حرم مطهر رضوی قرار گرفته و به سبب دارا بودن انواع تزیینات چشم گیر و غنی ، از دیدنی ترین مسجدهای منطقه به شمار می آید . آرامگاه فردوسی شاعر بزرگ پارسی در سرزمین توس زیارتگاه مشتاقان ادبی است و شهر توس ، شهره ست و معروفیت خود را مدیون آثار و شخصیت شامخ این شاعر ارجمند است . شهر توس که به نظر می رسد در اواخر دوره ساسانیان ، ساخته شده و زندان و گنبد هارونیه را در بر گرفته یکی دیگر از دیدنی ترین مناطق استان خراسان رضوی به شمار می آید .

بنای کاخ خورشید در مشهد مقدس و در وسط باغ بزرگی قرار گرفته که از آثار دوره نادر شاه افشار است و امروزه به مکانی برای بازدید همه مردم تبدیل شده است .

بناهای تاریخی و معماری متعددی در مناطق مختلف استان خراسان رضوی پراکنده شده اند ، ولی مهم ترین و بیشترین این بناها در شهرستان مشهد قرار گرفته اند . مجموعه کلات نادری مانند دره ای است که توسط دو رشته کوه مرتفع محاصره شده و آثار باستانی آن به دوره نادرشاه افشار تعلق دارند . کتیبه نادری واقع در خارج از قلعه نادری ( دربند نفتی) به زبان ترکی و به خط نستعلیق در بدنه کوه قرار گرفته ؛ دروازه ورودی ، دروازه دهچه ، دروازه چوب بست ، دروازه گشتانه ، دروازه نفتی ، دربند ارغوان شاه ، همراه با عمارت خورشید و تخت دختر مجموعه بناهایی هستند که بر روی تپه ای ، به امر نادرشاده ساخته شده و اکنون آثار پراکنده ای از آن ها به جای مانده که برای گردشگران جذاب و دیدنی هستند.

در فاصله 6 کیلومتری شهر قاین و در دامنه کوه معروف به ابوذر ، ارامگاه بوذرجمهر ؛ شاعر و ادیب بزرگوار زمان سلطان محمود غزنوی قرار گرفته که بسیار زیبا و دلگشا بوده و از قدمتی دیرینه برخوردار است . آتشکده بازه هور در روستای رباط سفید تربت حیدریه واقع شده و از بناهای باستانی این منطقه به شمار می رود . مسجد جامع رشتخوار در تربت حیدریه ، مسجد مولانا در تربت جام ، مسجد کوشک در قاین ، مسجد جامع سنگان در خواف از دیگر بناهای تاریخی و قدیمی استان خراسان رضوی به شمار می روند .

مدرسه های زیادی نیز در کنار مسجد های متعدد استان خراسان رضوی بنا شده اند که برخی از آن ها از جمله مدرسه های دومناره گلشن ، میرزا جعفر و مدرسه نواب و مدرسه های سبزوار از ارزش های خاصر معماری و تاریخی برخوردار هستند .

تپه های باستانی که برخی از باستان شناسان اکتشافات مهمی روی آن ها انجام داده اند ، پل های تاریخی که در دوره های مختلف ساخته شده اند سدهای قدیمی که برخی از آن ها هنوز مورد استفاده قرار می گیرند و بازمانده های شهرهای قدیمی بخش دیگری از جاذبه های گردشگری تاریخی و معماری استان خراسان رضوی را تشکیل می دهند. 

اولین نفری باشید که نظر میدهید.