چهارشنبه ۲۲ دی ۱۳۹۵
۱ رمضان ۱۴۳۸
۱۱ ژانویهٔ ۲۰۱۷
شماره 4559

​بالابلندتر از هر بلندبالایی

مجتبا پورمحسن

بارون درخت نشین، یکی از رمان های تاریخ است بی شک، از نویسنده ای که یکی از بهترین نویسندگان تاریخ است. کتاب داستان سرراستی دارد. در شهری به نام اومبروزا، پسر دوازده ساله ای به نام «کوزیمو» فرزند یک بارون، یک شب سر میز شام، ظرف غذایش را پس می زند. خواهرش برای شام حلزون پخته و کوزیمو آن را دوست ندارد. به همین دلیل قهر می کند و بالای یک درخت بلوط می رود.

خب تا اینجایش داستان تازه ای نیست. داستان وقتی داستان کالوینو می شود که کوزیمو از درخت پایین نمی آید. داستان بارون درخت نشین در قرن هجدهم در شهری خیالی رد شمال ایتالیا می گذرد. کالوینو شهر خیالی اومبروزا را چنان سرشار از انواع درختان ساخته که شخصیت اولش بدون این که نیاز پاشد پایش را روی زمین بگذارد، مسافتی طولانی را از روی انواع درختان بزرگ و کوچک طی می کند. او برای خودش زندگی منحصر به فردی ابداع می کند که در آن روی درخت می خوابد، آشپزی می کند، شکار می کند و بسیاری کارهای دیگری که در شرایط عادی تصور می شود نمی توان انجامش داد.

روزی کوزیموی دوازده ساله می رود بالای درخت، فریاد می زند: «هرگز پایین نمی آیم. و هرگز پایین نمی آید. این باعث می شود قصه یک تم پنهان داشته باشد: استقلال. داستان رمان در زمانی می گذرد که استقلال مفهومی سیال و دست نیافتنی می نمود؛ زمانی که مرزهای قدرت هنوز دستخوش توان سرنیزه ها بود.

شخصیت اصلی داستان کالوینو زمین را ترک می کند، اما به آسمان نمی رود؛ جایی همین نزدیکی هاست، اما داستان او فانتزی است، چون به طرز عجیبی فاصله گرفتن سه، چهار متری از روی زمین عجیب به نظر می رسد. او در همین فاصله کوتاه، به شکل استعاری استقلال را تجربه می کند. در عین حال، کوزیمو از این جهانی ترین مفهوم بشری دور نمی ماند؛ عشق. این مفهوم نقش مهمی در زندگی او دارد. چیزی که زندگی او را برای مخاطب باورپذیرتر می کند چون او را درگیر مفهوم عمیقی می کند که تمام انسان هایی که پا بر زمین دارند و نه درخت، با آن درگیرند.

کالوینو به خوبی مخاطرات پیش روی داستانی خیالی را درک کرده است و از نثر و شیوه روایتی نامعمول اجتناب می کند. او داستان را به سرراست ترین شکل ممکن روایت می کند و این باعث می شود داستانش صرفا تلاشی برای نوشتن از جهانی خیالی به نظر نرسد؛ همین است که شاخک های مخاطب را به ماهیت کوزیمو حساس می کند.

بارون درخت نشین یکی از داستان های سه گانه درخشان ایتالو کالوینوست. «ویکنت دوشقه» و «شوالیه ناموجود» دو داستان دیگر او هستند. مهم ترین ویژگی این سه گانه، روایت مستقیم و جذاب است. اگر کسی دنبال فلسفه و چیزهایی مثل آن هم در بارون درخت نشین نباشد، از خواندن این داستان جذاب لذت می برد.

اولین نفری باشید که نظر میدهید.