دوشنبه ۲۶ فروردین ۱۳۹۸
۱۳ شوال ۱۴۴۰
۱۵ آوریل ۲۰۱۹
شماره 5178

​ مدیرکل اجتماعی استانداری گیلان: مهاجرت از مرکز به سمت استان ها در حال افزایش است

گیلان امروز- مدیرکل اجتماعی استانداری گیلان گفت: بررسی روند مهاجرت طی 10 سال اخیر نشان می دهد که مهاجرت از مرکز به سمت استان ها در حال افزایش بوده و مختص گیلان نیست.

منا ابروفراخ در نشست «مهاجرپذیری گیلان؛ چالش ها و فرصت ها» که در تالار حکمت دانشگاه گیلان برگزار شد، با تاکید بر لزوم تلفیق مباحث نظری و کاربردی در مقوله مهاجرت، اظهار کرد: مهاجرت دارای اهمیت ویژه ای در مباحث فرهنگی و اجتماعی است.

وی با اشاره به نقش مهاجرت بر شبکه روابط اجتماعی، یادآور شد: مهاجرت بر خانواده ها و روابط بین نسلی اثرگذار است و می تواند با تغییر جمعیت در مناطق مختلف تنش ایجاد کند. تغییر در ساختارهای سیاسی و اجتماعی نیز از جمله پیامدهای مهاجرت است.

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گیلان با بیان اینکه مهاجرت به جابجایی منطقه ای اتلاق می شود، گفت: این توزیع مجدد جمعیت حوزه جامعه شناسی را نگران می کند، مردم شناسی را پای کار می آورد و با ایجاد حساسیت در فعالان سیاسی و اجتماعی، فعالیت های اقتصادی را تحت تاثیر قرار می دهد.

این مقام مسئول به تبیین ویژگی های هرم سنی مهاجرت در گیلان پرداخت و عنوان کرد: بررسی روند مهاجرت طی 10 سال اخیر نشان می دهد که مهاجرت از مرکز به سمت استان ها در حال افزایش بوده و مختص گیلان نیست. در بازه زمانی 97-95 حداقل 25 استان جزو استان های مهاجرپذیر بوده اند.

وی با بیان اینکه مهاجرت های برون استانی باید در ساختارهای کلان دیده شود، اضافه کرد: اگر بپذیریم که هرم سنی جمعیت مهاجر به گیلان از زمان موالید گذشته، نشان دهنده حرکت گیلان به سمت سالمندپروری است، در حالی که گیلان هم اکنون رتبه اول کشور در جمعیت سالمند را دارد.

ابروفراخ ابلاغ سیاست های کلی جمعیت از سوی مقام معظم رهبری را یکی از اسناد بالادستی دانست و متذکر شد: در این راستا به دنبال افزایش جمعیت، جلوگیری از مهاجرت به خارج و کاهش طلاق هستیم. همچنین تحولات و حرکت های جمعیتی رصد می شود.

مدیرکل اجتماعی استانداری گیلان با تاکید بر لزوم پرداختن برنامه آمایش منطقه ای به وضعیت سکونتگاه ها و توزیع جمعیت مطلوب، خاطرنشان کرد: حاشیه نشینی یکی از پیامدهای ساخت و ساز غیر مجاز در حوزه های شهری و روستایی است. رشت و لنگرود جزو مناطقی است که حاشینه نشینی در آن اتفاق افتاده است.

وی از راه اندازی ستاد توسعه استان گیلان خبر داد و بیان کرد: محورهای رشد مثبت گیلان با همکاری استاندار و مدیران کل دستگاه ها در حال برنامه ریزی است و هیئت اندیشه ورز استان را فعال کردیم تا بتوانیم واقعی ترین و به موقع ترین تصمیم گیری ها را داشته باشیم. در این راستا می توانیم مسئله مهاجرت را به یکی از فرصت های گیلان تبدیل کنیم.

سیل اخیر در روند افزایش مهاجرت به گیلان اثرگذار است

عضو هیئت علمی پژوهشکده گیلان شناسی دانشگاه گیلان، با بیان اینکه در گذشته بیشتر مهاجرت ها به رشت صورت می گرفت، اما اکنون پراکندگی مهاجرت در کل استان است، گفت: سیل اخیر در روند افزایش مهاجرت به گیلان اثرگذار خواهد بود.

رضا علیزاده در نشست «مهاجرپذیری گیلان؛ چالش ها و فرصت ها» که در تالار حکمت دانشگاه گیلان برگزار شد، پژوهشکده گیلان شناسی را تنها مجموعه استان شناسی کشور دانست که زیر نظر وزارت علوم فعالیت می کند و گفت: سیاست پژوهشکده گیلان شناسی پیگیری مسائل موجود در استان است.

وی با بیان اینکه مهاجرپذیری گیلان به یکی از مسائل روز طی یک سال اخیر تبدیل شده است، افزود: اگر نسبت به مهاجرت به گیلان برنامه ریزی نداشته باشیم، در آینده نزدیک با سونامی مهاجران مواجه خواهیم شد لذا به عنوان یک جامعه شناس وظیفه پیش بینی و هشدار داریم.

عضو هیئت علمی پژوهشکده گیلان شناسی دانشگاه گیلان مهاجرپذیری را از جمله آسیب های اجتماعی دانست که به زودی تبدیل به مسئله می شود و تصریح کرد: مهاجرت یک پدیده جهانی است و بسیاری از کشورهای مهاجرپذیر با برنامه ریزی مناسب از فرصت های مهاجرت استفاده کرده اند، اما اگر برنامه نداشته باشیم تنها می توانیم واکنش نشان دهیم.

علیزاده با بیان اینکه مفهوم «توسعه» قدمتی 70 ساله دارد، اظهار کرد: تداوم پذیری، کشاورزی پایدار، زندگی مناسب و مطلوب و رفع تبعیض از جمله مولفه های توسعه است و اگر توسعه اتفاق نیفتد، بی عدالتی و نابرابری و در نهایت توسعه نامتوازن شکل می گیرد.

وی ناکارایی نظام برنامه ریزی، مغفول ماندن آمایش سرزمین، ضعف نظام بودجه بندی، تمرکزگرایی، افزایش آسیب های اجتماعی، افزایش حاشیه نشینی و افزایش مهاجرت را از جمله نشانه های توسعه نامتوازن دانست و یادآور شد: یکی از اصلی ترین علل مهاجرت توسعه نامتوازن است.

این جامعه شناس با بیان اینکه از سال 1327 برنامه توسعه داریم، اضافه کرد: قبل از انقلاب پنج برنامه توسعه و بعد از انقلاب 6 برنامه توسعه اجرا شده و گیلان در طی سه دهه اخیر جزو استان های نیمه توسعه یافته بوده است.

این مدرس دانشگاه مهاجرت از بخش غربی کشور، مهاجرت از روستاها و شهرهای کوچک به رشت و مهاجرت های اخیر از جنوب و مرکز کشور به استان گیلان را سه نوع مهاجرت به گیلان طی سال های گذشته دانست و خاطرنشان کرد: 25 درصد جمعیت رشت حاشیه نشین هستند.

علیزاده با بیان اینکه در گذشته بیشتر مهاجرت ها به رشت صورت می گرفت، اما اکنون پراکندگی مهاجرت در کل استان است، عنوان کرد: در دهه گذشته روند مهاجرت به گیلان تغییر یافته است. براساس آمارهای رسمی، بیشترین مهاجرت طی سال های 90-85 از تهران به البرز، گیلان، مازندران و خراسان رضوی بوده است.

وی با اشاره به رابطه مهاجرت و فروش اراضی کشاورزی، یادآور شد: وضعیت گیلان از حیث فروش اراضی مطلوب نیست و افراد غیر بومی زمین ها را به قیمت های پایین می خرند. همچنین مشکلات اقلیمی و محیط زیست(خشکسالی، ریزگردها، گرم شدن زمین و تشنگی ایران)، گرانی کلانشهرها و حفظ ارزش دارایی موجب هجوم مهاجران به گیلان شده است. سیل اخیر نیز در روند افزایش مهاجرت به گیلان اثرگذار خواهد بود.

عضو هیئت علمی پژوهشکده گیلان شناسی دانشگاه گیلان خرید سکه و طلا و ارز و زمین را یکی از نتایج کاهش ارزش پول دانست و گفت: فقدان شغل، نرخ بیکاری بالا در روستا، فقدان امکانات رفاهی و بهداشتی و رشد دلالی گری و واسطه گری بنگاه ها از جمله دلایل فروش اراضی کشاورزی گیلان است.

وی با بیان اینکه گیلان جزو سه استان پرتراکم کشور است، اضافه کرد: هرگونه افزایش جمعیت مشکلات گیلان را دو چندان می کند. مشکلات زیست محیطی، از بین رفتن زمین های کشاورزی، زیرساخت های نامناسب، خالی شدن روستاها از افراد بومی، بالا رفتن قیمت املاک و اراضی و هزینه های جاری زندگی شهروندان و شکل گیری احتمالی مباحث هویتی و قومیتی در میان مدت گیلان را تهدید می کند.

علیزاده سرانه تولید پسماند در روستا را با شهر در گیلان برابر دانست و تاکید کرد: گیلان با جمعیت دو میلیون و 500 هزار نفری 25 مرکز دفن زباله دارد و شیرابه های تولید شده از این زباله ها سفره های آب زیرزمینی را آلوده می کند. همچنین ویلاسازی افزایش برداشت شن و ماسه از رودخانه ها را به دنبال دارد و در نهایت منجر به وقوع سیل حتی در استان های سرسبز مانند گیلان می شود.

وی با بیان اینکه طی دو دهه اخیر 20 درصد از اراضی کشاورزی گیلان کاهش پیدا کرده است، گفت: ظرفیت فعلی گیلان تحمل افزایش جمعیت را ندارد و مهاجران فقط مصرف کننده هستند.

فرهنگ باروری در گیلان با فرهنگ باروری در کشور متفاوت است

عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان، ساختمان سنی جمعیت گیلان در سال 65 را هرمی دانست و یادآور شد: در سال 95 نیروی محرکه جمعیت گیلان بر قاعده هرم تاثیر چندانی نگذاشته که نشان می دهد فرهنگ باروری در گیلان با فرهنگ باروری در کل کشور متفاوت است.

محمدامین کنعانی در نشست «مهاجرپذیری گیلان؛ چالش ها و فرصت ها» که در تالار حکمت دانشگاه گیلان برگزار شد، با بیان اینکه ورود سیل عظیمی از مسافران نوروزی به گیلان می تواند زمینه سیل مهاجران به این استان را ایجاد کند، گفت: بسیاری از هموطنان با دیدن شرایط خاص و اقلیم مناسب گیلان این استان را برای زندگی به ویژه در ایام بازنشستگی و سالخوردگی انتخاب می کنند.

وی با بیان اینکه مسئله مهاجرت دارای ابعاد جامعه شناختی، جمعیت شناختی، انسان شناختی، جغرافیایی و علوم سیاسی است، تصریح کرد: مسئله مهاجرت در ارتباط وسیع و نزدیک با تمامی حوزه های علوم اجتماعی است.

عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه گیلان مهاجرت را به دو بخش درون استانی و برون استانی تقسیم کرد و ادامه داد: اگرچه در گذشته نگران مهاجرت به بیرون از مرزهای استان بودیم، اما در حال حاضر نگران مهاجرپذیری گیلان هستیم. البته موضوعی که نه تنها استان گیلان، بلکه کشور را تهدید می کند، مهاجرت به خارج به ویژه از طرف نخبگان و تحصیلکرده هاست؛ این در حالی است که کلیه هزینه های مربوط به تحصیل رایگان افراد توسط دولت پرداخت می شود، اما چون برنامه ای برای مدیریت و به کارگیری افراد تحصیلکرده وجود ندارد، مهاجرت بهترین گزینه است.

کنعانی مهاجرپذیری گیلان را دارای جنبه های چالش برانگیز دانست و گفت: با توجه به قدمت گیلان در زمینه پرورش نخبگان و تعداد بالای نخبگان نسبت به جمعیت کل استان، علاوه بر اینکه با مهاجرت به درون گیلان مواجه هستیم، مهاجرت به خارج نیز داریم. بی تردید مهاجرت نخبگان نه تنها در سرنوشت استان، بلکه در توسعه و پیشرفت کشور نیز نقش اساسی خواهد داشت.

وی با اشاره به روند مهاجرت بین استانی(مهاجرت از سایر استان ها به گیلان) براساس آخرین سرشماری، خاطرنشان کرد: جمعیت شناسی یکی از علوم اجتماعی است و با علم آمار فرق دارد، اما آمار و اطلاعات ابزار جمعیت شناسی محسوب می شود تا بتوان به تجزیه و تحلیل پدیده های اجتماعی پرداخت لذا در بازه زمانی 95-90 با افزایش مهاجرت به گیلان مواجه هستیم.

مدرس دانشگاه با بیان اینکه در گذشته مولفه های اقتصادی بر دیدگاه های مارکسیستی در بخش ساختارهای جمعیت و جامعه حاکم بود، عنوان کرد: رویکردهای جدید در کنار جمعیت شناسی اقتصادی به جمعیت شناسی اجتماعی و جمعیت شناسی فرهنگی بها می دهد. در واقع تمایلات فکری و فرهنگی بر کنش های انسانی موثر است.

کنعانی ساختمان سنی جمعیت گیلان در سال 65 را هرمی دانست و یادآور شد: در سال 95 نیروی محرکه جمعیت گیلان بر قاعده هرم تاثیر چندانی نگذاشته که نشان می دهد فرهنگ باروری در گیلان با فرهنگ باروری در کل کشور متفاوت است.

وی به مقایسه ساختمان سنی جمعیت مهاجر به گیلان با جمعیت مهاجر به سایر استان ها پرداخت و اظهار کرد: عمدتا کسانی گیلان را برای مهاجرت انتخاب می کنند که سالخورده هستند، اما مهاجرت جمعیت جوان به استان آذربایجان غربی بیشتر است.

عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه گیلان زاد و ولد، مرگ و میر و مهاجرت را سه مولفه مهم در جمعیت شناسی دانست و گفت: اگرچه همه ما در یک پهنه فرهنگی به نام «ایران» زندگی می کنیم، اما چندقومیتی هستیم و در داخل مرزهای سیاسی ما می توان جلوه های مختلفی از فرهنگ و نحوه زیست مردم را دید لذا این تفاوت ها می تواند یکی از عوامل جذب جمعیت مهاجر باشد که در نهایت پیامدهای فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی به همراه دارد.

اولین نفری باشید که نظر میدهید.